Τετάρτη, 3 Μαρτίου 2021

ΉΤΑΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΊΑ Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΤΗς ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟΥ ΤΟ 1821;

 «Η Τουρκία δια του επίσημου κρατικού καναλιού εγείρει θέμα “Γενοκτονίας 40 χιλιάδων Τούρκων του Μωρηά” το 1821», γράφει…. ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ3, Γιώργος Γεωργιάδης, σε ανάρτησή του στο Facebook, σημειώνοντας ότι, «θέλοντας να σπιλώσει τα 200 χρόνια της Επανάστασης».

«Η επίθεση της Τουρκίας είναι ολιστική και υβριδική σε όλα τα επίπεδα.

»Τον δρόμο αυτόν βέβαια στρώνουν χρόνια εντός Ελλάδος και κάποιοι περίεργοι κακόφωνα Ελληνόφωνοι δήθεν διανοούμενοι και πολιτικοί που επί της ουσίας είναι οι ιμάντες της Τουρκικής προπαγάνδας.

»Δεν είναι τυχαίο ότι οι ίδιοι είναι και οι πρωταγωνιστές στην Άρνηση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. ΝΤΡΟΠΗ», καταλήγει ο δημοσιογράφος.

«Οι Τούρκοι του Μωρηά υπέστησαν μια μεγάλη σφαγή πριν από 200 χρόνια. Περίπου 40 χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν βάναυσα από τους Έλληνες. Η μαύρη κηλίδα της Ελλάδας στα ιστορικά έγγραφα για τη σφαγή του Μωρηά», γράφει άρθρο που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της κρατικής τηλεόρασης TRT.
Εδώ το άρθρο: 200 yıllık acı: Mora Katliamı

Πολλοί «Τούρκοι» της Πελοποννήσου ήταν Έλληνες εξισλαμισμένοι. Για αυτό και είχαν ελληνικά επώνυμα.

Το 1821 ο πληθυσμός της Πελοποννήσου ήταν 400.000 χριστιανοί και 40.000 μωαμεθανοί.

Το 1823, σύμφωνα με τα στοιχεία της επαναστατικής ελληνικής κυβέρνησης της Α΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, η Πελοπόννησος είχε πληθυσμό 407.500 χριστιανών και 16.500 μωαμεθανών.

Στην εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας, «Τούρκος» στα ελληνικά σήμαινε γενικά τον μουσουλμάνο ή ειδικά τον μουσουλμάνο υπήκοο του σουλτάνου.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Στέφανο Παπαγεωργίου, η οθωμανική αυτοκρατορία ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορία, όχι εθνικό τουρκικό κράτος, και πολυεθνοτική ήταν και η σύνθεση της τάξης των Οθωμανών αξιωματούχων που ασκούσε την εξουσία, ελάχιστοι από τους οποίους είχαν τουρκική καταγωγή.

Επίσης, μέχρι και τον 19ο αιώνα, τα μέλη των ανώτερων στρωμάτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν αυτοπροσδιορίζονταν ως «Τούρκοι», αλλά ως Μουσουλμάνοι και Οθωμανοί, ενώ η λέξη «Τούρκος» χρησίμευε για να διακρίνει τους μη-Τούρκους ή σήμαινε τον Τουρκμένο μουσουλμάνο αγρότη ή νομάδα της Ανατολίας και χρησιμοποιούνταν και υβριστικά, για να χαρακτηριστεί κάποιος άξεστος και απολίτιστος.

Στη διάρκεια της οθωμανικής κατάκτησης έγινε εξισλαμισμός μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και της Μικράς Ασίας, γεγονός που επέφερε σημαντικές πολιτισμικές, δημογραφικές και οικονομικές αλλαγές.

Τα αίτια κυρίως ήταν η νομικά κατώτερη θέση των μη μουσουλμάνων, η βαρύτερη φορολογία, οι καθημερινές ταπεινώσεις εκ μέρους των Τούρκων κλπ.

Μαζικοί εξισλαμισμοί γίνονταν μετά από αποτυχημένες επαναστάσεις, από εξαναγκασμό αιχμαλώτων, με παιδομάζωμα κ.ά.

Περισσότεροι εξισλαμισμοί έγιναν στην Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Θράκη (Δυτική και Ανατολική), την Καππαδοκία, στην Ήπειρο (Βόρεια και νότια) και στην Μακεδονία και στα μεγάλα αστικά κέντρα (π.χ Κωνσταντινούπολη) με αποτέλεσμα οι περιοχές αυτές να αποκτήσουν μουσουλμανική πλειονότητα ενώ μεγάλης έκταση εξισλαμισμοί συνέβησαν και στην Κρήτη, έτσι ώστε το 1821 περίπου ο μισός πληθυσμός του νησιού ήταν μουσουλμάνοι (Τουρκοκρητικοί).

Σε κάποιες περιπτώσεις γινόταν μαζικός εξισλαμισμός ολόκληρων χωριών με μια απλή τελετή από έναν χότζα.

Πολλοί χριστιανοί άλλαζαν θρήσκευμα μόνο επιφανειακά ή και παρέμεναν κρυπτοχριστιανοί.

Σε κάποιες περιοχές δημιουργήθηκαν κοινότητες «ατελώς εξισλαμισμένων», όπως οι Βαλαάδες της Μακεδονίας, οι οποίοι διατηρούσαν την ελληνική γλώσσα και έθιμα, οι Ντονμέδες Εβραίοι, ή οι «σαμπάνηδες» ή «μουρτάτες» αρβανίτες πρώην χριστιανοί της Καρύστου.

Μερικοί νέο-μουσουλμάνοι, όπως οι Λαζοί του Πόντου, γίνονταν εξαιρετικά φανατικοί και ανάγκαζαν με βιαιοπραγίες σε εξισλαμισμό και τους Έλληνες.

Με το Xάτι Xουμαγιούν του 1856 πολλοί κρυπτοχριστιανοί επανήλθαν στον χριστιανισμό αλλά υπέστησαν διώξεις από το τουρκικό κράτος.

Οι Νεομάρτυρες της ορθόδοξης Εκκλησίας είναι περιπτώσεις εξισλαμισμένων χριστιανών που θέλησαν να επανέλθουν στο χριστιανισμό και για το λόγο αυτό εκτελέστηκαν με μαρτυρικό τρόπο.

Ο εξισλαμισμός είναι γνωστός και ως τούρκεμα (συνήθως στη δημώδη γλώσσα) ή εκτουρκισμός.
Για τη σφαγή των Τούρκων

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς έχει γράψει ότι «δεν μπορούμε να κρίνουμε γεγονότα και συμπεριφορές των αρχών του 19ου αιώνα με τις σημερινές ευαισθησίες γι’ αυτές» καθώς και ότι «ο ιστορικός και ο κάθε ασχολούμενος με το συγκεκριμένο παρελθόν οφείλει να γνωρίζει ότι αυτή η “βαρβαρότητα” έχει πίσω της τεσσέρων ετών δουλεία, ότι οι άνθρωποι και η ζωή τους ήταν αλλιώτικη από τη σημερινή».

Ο εκδότης Άμπραχαμ Τζον Βάλπρι (Abraham John Valpy) θεωρεί ότι «το πιο βάρβαρο απ’ όλα…είναι η προσπάθεια μερικών να εξομοιώσουν το ελληνικό χαρακτηριστικό της “συστηματικής σκληρότητας”, όπως το λένε, με εκείνο των ίδιων των Τούρκων, και για το λόγο αυτό αναφέρονται συνεχώς στην ιστορία των βαρβαροτήτων που πραγματοποιήθηκαν στην Τριπολιτσά… Εάν μιλάμε για συστηματικές σκληρότητες, δεν θα πρέπει να δώσουμε προσοχή τόσο στις φρικτές πράξεις του πολέμου, αν και είναι τρομερές, όσο σε εκείνες που για τέσσερις συνεχείς αιώνες εφαρμόσθηκαν μονομερώς ενάντια στα αθώα θύματά τους».

Ο Τζ. Ίρβινγκ Μάνατ έχει γράψει: «Η ελληνική προσπάθεια δεν μπορεί ποτέ να γίνει κατανοητή χωρίς παραστατική εξέταση τετρακοσίων ετών τουρκικής κυριαρχίας».

Ήταν «το φυσιολογικό αποτέλεσμα της εμπειρίας τετρακοσίων ετών υπό τους μουσουλμάνους, της υποταγής των Ελλήνων στο ελληνικό έδαφος σε μια χούφτα αλλοδαπών κατακτητών, εκ διαμέτρου αντίθετων στη φυλή τη θρησκεία και τον πολιτισμό, οι οποίοι στραγγίζουν το καλύτερο αίμα τους για την ικανοποίηση του πάθους τους για άναρχη δύναμη και την επιβολή της, έως ότου ωριμάζει η συσσωρευμένη καταπίεση με αναπόφευκτη συγκομιδή μια εθνική βεντέτα.

»Μόλις δοθεί το ιστορικό υπόβαθρο, βλέπουμε ότι εκ φύσεως μια ελληνική έγερση σήμανε έναν πόλεμο εξολόθρευσης».
50 χρόνια πριν η σφαγή των Ελλήνων της Πελοποννήσου

Να σημειωθεί ότι 50 χρόνια πριν είχε πραγματοποιηθεί εκτεταμένη σφαγή Ελλήνων στην Πελοπόννησο ως συνέπεια της αποτυχημένης επανάστασης του 1770 (Ορλωφικά).

Στην Πελοπόννησο το 1774 οι συνθήκες που επικράτησαν μετά την καταστολή της επανάστασης ήταν φοβερές για τους Έλληνες.

Οι Αλβανοί, τους οποίους οι Τούρκοι είχαν εξαπολύσει κατά των Ελλήνων, επί εννέα χρόνια λεηλατούσαν τη χερσόνησο, έκαιγαν, έσφαζαν, εξανδραπόδιζαν και πουλούσαν τους κατοίκους.

Οι κάτοικοι της Βοστίτσας (Αιγίου) σφάχτηκαν όλοι, οι Σπέτσες ερημώθηκαν.

Όταν δεν έβρισκαν πρόχειρη λεία ανάγκαζαν οι Αλβανοί τους Πελοποννήσιους να υπογράψουν χρεωστικές ομολογίες και πολλοί είχαν τέτοιες στα χέρια τους για πεντακόσιες ή εξακόσιες χιλιάδες γρόσια.

Άλλοι πωλούνταν ως δούλοι.

Ο Φρ. Πουκεβίλ αναφέρει ότι 20.000 πουλήθηκαν στην Αφρική και σε Τούρκους της Ρούμελης.

Όσοι Έλληνες μπόρεσαν, κρύφτηκαν στα βουνά ή κατέφυγαν στην Επτάνησο.

Ακόμα κ’ οι Μανιάτες ανέβηκαν στα κρησφύγετα του Ταΰγετου και οι οικισμοί τους λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν.

Όπως αναφέρει ο Σάθας «Τα πάντα είχεν αφανίσει η Αλβανική πανώλης.

»Εκεί ένθα προ ολίγου υπήρχον πόλεις και κώμαι πολύανδροι και ευδαίμονες, ήδη έβλεπέ τις θανάτου ερήμωσιν, και πυριφλεγή ερείπια. Η Πελοπόννησος πάσα είχε σχεδόν απογυμνωθή κατοίκων».

Η Περίτεχνη Ιστορική Γέφυρα Μανουρά και η Άρδευση της Μεσαράς

 

Η Περίτεχνη Ιστορική Γέφυρα Μανουρά και η Άρδευση της Μεσαράς

                                 Ευτύχιος Σ. Καλογεράκης

                                     Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών                                                                                           

 

       Η γέφυρα βρίσκεται στον ποταμό  Πλατύ ή Γέρο, τον ποταμό με τις μεγαλύτερες  ποσότητες νερού στην Κρήτη. Είναι ανάμεσα από τα χωριά Χωρδάκι και Άγιος Ιωάννης, στο νότιο τμήμα της κοιλάδας του Αμαρίου στο νομό Ρεθύμνης.  Είναι τετράτοξη πέτρινη γέφυρα από ασβεστοκονίαμα. Από τον Αρ. Χατζηδάκη, Τα Λίθινα γεφύρια του νομού Ρεθύμνου, εκδ. Τ.Ε.Ε. Δυτικής Κρήτης και από τον Γιώργο Μπελληγιάννη, Πέτρινα γεφύρια της Ελλάδος, εκδ. Μίλητος, χρονολογείται την εποχή της Αιγυπτιοκρατίας στην Κρήτη (1830-1840). Τα ανοίγματα των τόξων της είναι 4,50μ.-5,30μ.,-8,05μ.-1,30μ.Το ύψος του μεγάλου τόξου είναι 3,70μ. Το μήκος καταστρώματος γέφυρας είναι 25,00μ. και το πλάτος καταστρώματος μέχρι 2,95μ. Επί δεκαετίες περνούσαν από πάνω της όλοι οι τύποι αυτοκινήτων, τα οποία σε ορισμένα σημεία ίσα που χωρούσαν. Από τύχη δεν έγινε ατύχημα, εκτός από μία μπουλντόζα, που έπεσε στην προσπάθεια να περάσει, ευτυχώς χωρίς θύματα.

      Η περίτεχνη ιστορική αυτή γέφυρα,  χρήζει άμεσης στήριξης, γιατί υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσής της, λόγω του ότι συχνά καλύπτεται από το νερό του ποταμού και έχουν προκληθεί διαβρώσεις, που πιθανόν να είναι μοιραίες. Θα είναι οδυνηρή μια απώλεια της, όπως έγινε στη Ήπειρο σε αντίστοιχου κάλλους γέφυρες. Είναι πολιτιστικό μνημείο ανεκτίμητης ιστορικής  αξίας και εκπροσωπεί μια ιδιαίτερη εποχή και τέχνη στο Δήμο Αμαρίου και την Κρήτη.  Πρέπει  και επίσημα να γίνει ιστορικό διατηρητέο μνημείο λόγω κυρίως της τεχνικής στη θολοδομία και γιατί είναι η μοναδική στην Κρήτη τετράτοξη γέφυρα.  Απαιτείται χρηματοδότηση από το Υπουργείο πολιτισμού για την άμεση συντήρηση και ανάδειξή της. Ήδη τρέχουν προγράμματα για συντήρηση μνημείων. Χρειάζεται  βελτιώσεις και ανάδειξη της ομορφιάς της. Προσεκτική χειρωνακτική αφαίρεση των επιχωματώσεων  από τα άκρα της και η ανάδειξη των καλτεριμιών της, επανατοποθέτηση μικρών τμημάτων της που έχουν φύγει,  κόψιμο 2 χονδρών δένδρων,  τα οποία είναι στα τοιχία της  με κίνδυνο να τα σπάσουν και η νέκρωση του ριζικού τους συστήματος με φάρμακα. Οι έντονες και μεγάλης διάρκειας βροχοπτώσεις, λόγω της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν κινδύνους  για το πολιτιστικό αυτό στολίδι της περιοχής. Ελάχιστες γέφυρες πανελλαδικά καλύπτονται πλήρως από ορμητικά νερά τέτοιας έντασης και αντέχουν τόσα χρόνια όπως αυτή. Το ιστορικό αυτό μνημείο εκπέμπει σήμα κινδύνου. Αιώνες αντιστέκεται στη πίεση του ποταμού, έχει πληγές, φωνάζει βοήθεια, για να εξακολουθήσει να είναι μαζί μας. Ενημερώσαμε την αρχαιολογική υπηρεσία Ρεθύμνου και την υπηρεσία νεοτέρων μνημείων Κρήτης στο Ηράκλειο, στην οποία υπάγεται. Η  Τμηματάρχης Αρχιτέκτονας κ. Ηλιάκη, έδειξε ενδιαφέρον για την διάσωση και ανάδειξή της και ευελπιστούμε να γίνουν οι ανάλογες ενέργειες.

Ιστορικά γεγονότα στη γέφυρα Μανουρά:

1.Πέρασμα ιστορικών προσώπων

Την περίοδο της γερμανοκατοχής από τη γέφυρα αυτή πέρασε ο απαχθείς Στρατηγός Κράιπε με τους απαγωγείς του στην πορεία τους προς τα χωριά του Κέντρους.

 2. Η Μάχη στη γέφυρα του Μανουρά.

        Ο Οπλαρχηγός Μπαντουβάς (Μπέε) στα απομνημονεύματά του αναφέρει μάχη κατά τον εμφύλιο, στη γέφυρα του Μανουρά καταδιώκοντας ομάδες του Ε.Α.Μ, υπό τον Ποδιά. Σημειώνει: «Έστειλα τον αδελφό μου το Νικολή με εκατό άνδρες να πιάσει τη γέφυρα του Μανουρά….ακούμε συμπλοκή στη γέφυρα του Μανουρά… Προχωρούσαμε προς τα εκεί. Έρχεται αγγελιοφόρος από τον αδελφό μου το Νικολή και τον Αστρινό τον Ιατράκη και μου λένε ότι επαρουσιαστήκανε εκεί ορισμένοι με τα όπλα, εδώκανε μάχη κι εξαφανιστήκανε  μέσα στο ποτάμι. Τί να κάνουνε; Διατάσσω να παραμείνουνε στη θέση τος». Βλ. Αντώνη Κ. Σανουδάκη, Καπετάν Μπαντουβά Απομνημονεύματα, εκδ. ΚΝΩΣΟΣ, Αθήνα 1979,σ.436-438.

 

 3.Τόπος ενέδρας και ελέγχου στον εμφύλιο.

        Ο Στελιανός Καλογεράκης(Κατσαντωνιά) στα απομνημονεύματά του αναφέρει, ότι την περίοδο του εμφυλίου η  γέφυρα στου Μανουρά, λόγω του κομβικού σημείου της, ήταν σημείο νυχτερινής ενέδρας των αποσπασμάτων της Χωροφυλακής. Επιστρατευόταν και συμμετείχε και ο ίδιος, ως επικεφαλής της ομάδας του κρατικού παραστρατιωτικού σώματος, Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης (Τ.Ε.Α.) του Άι-Γιάννη, το οποίο είχε συγκροτηθεί με απόφαση του Γ.Ε.Σ. το 1948 πανελλαδικά, για να συνδράμει το Στρατό και τη Χωροφυλακή και υπήρχε μέχρι τι 1982.

Προτάσεις

   1.  Η γέφυρα, μαζί με τον υπάρχοντα δίπλα της νερόμυλο, θα μπορούσαν να ανακαινισθούν και να αναδειχθούν τουριστικά, με επιχορηγήσεις που τρέχουν ήδη. Με καταχώρισή τους στους τουριστικούς χάρτες και τη δημιουργία  μιας παραποτάμιας, πεζοπόρας, σηματοδοτημένης διαδρομής-μονοπατιού, από το Πετροχώρι, Φαράγγι, γέφυρα Μανουρά και νερόμυλος, κάτω φαράγγι, δεύτερη γέφυρα Πλατύ ποταμού, Αγία Γαλήνη,  μεγάλο τμήμα της οποίας είναι ήδη έτοιμο. Θα περνά μέσα από δύο απείρου φυσικού κάλλους και άγριου τοπίου φαράγγια, καταφύγια ιδιαίτερης πανίδας, από  πολιτιστικά μνημεία, κάτω από τη σκιά του μινωικού αρχαιολογικού χώρου «Καρτσάλη» και ανάμεσα των βυζαντινών μνημείων, Παναγίας Φανερωμένης και Αγίας Σοφίας. Τα δύο φαράγγια, με στοιχειώδη υποδομή θα μπορούσαν να ελκύσουν αθλητές της κάθετης αναρρίχησης, όπως γίνεται σε αντίστοιχους χώρους στο Λεωνίδιο Αρκαδίας.

    2. Είναι λυπηρό να βλέπουμε στις καταιγίδες να καλύπτεται η γέφυρα αυτή με το τρεχούμενο νερό του ποταμού ύψους στη γέφυρα μέχρι και 6 μέτρα και πλάτους μέχρι 40 μέτρα, σχηματίζοντας εντυπωσιακή, κινούμενη με σφοδρότητα θάλασσα, που σαρώνει τα πάντα και όλα αυτά τα χιλιάδες κυβικά νερού να καταλήγουν στη θάλασσα. Η Κρήτη λόγω της κλιματικής αλλαγής κινδυνεύει από ερημοποίηση. Ο εύφορος και με πάμπολλες δυνατότητες κάμπος της Μεσαράς, στον οποίο δραστηριοποιούνται και αρκετοί Αμαριώτες, μπορεί να ποτίζεται με φυσική ροή απ’ αυτό το ποτάμι.  Διψά,  έχει πέσει ο υδροφόρος ορίζοντάς του από τις πολυάριθμες γεωτρήσεις και  γίνεται το νερό του υφάλμυρο. Μετράνε πόντο - πόντο την άνοδο της στάθμης νερού στο φράγμα Φανερωμένης και εδώ υπάρχουν ανεκμετάλλευτα τα ελέη του Θεού, φλέβα χρυσού, που μπορεί να κάνει λίμνη τη Μεσαρά, με τα ανάλογα αντισταθμιστικά οφέλη για την επαρχία Αμαρίου. Συζητάμε για το φράγμα του Πλατύ ποταμού επί 60 χρόνια. Ελπίζουμε επιτέλους να γίνει αρχή, όσο το δυνατόν συντομότερα. Στην Κρήτη το νερό είναι λευκός χρυσός. Δεν επιτρέπεται σήμερα να πηγαίνει στη θάλασσα. Το Ισραήλ δεν αφήνει να πηγαίνει νερό στη θάλασσα και κάνει την έρημο γόνιμη. Εμείς αποχαυνωμένοι αφήνουμε τα εύφορα μέρη, της πιο παραγωγικής περιφέρειας της Ελλάδος να ερημοποιούνται.  Πρέπει να υπάρχει διαρκής και αφόρητη πίεση από τους Κρήτες Υπουργούς, Περιφερειάρχες, Βουλευτές,  Δημάρχους, εντός και εκτός Κρήτης και από κάθε παράγοντα Ρεθύμνης και Ηρακλείου, για επιτάχυνση του ζωτικής σημασίας έργου.

                                                   

                                                          

Τετάρτη, 24 Φεβρουαρίου 2021

ΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΑΣ ΜΗ ΦΟΒΟΜΑΣΤΕ

 Αν είμαστε χριστιανοί, ας μη φοβόμαστε! 2 Έτσι, ξεκινάμε απ’ αυτό: δεν υπάρχει ζωή χωρίς θλίψη, γιατί ακόμη κι αν εμείς οι ίδιοι «δεν έχουμε πρόβλημα», έχουν προβλήματα κάποιοι άλλοι, κοντά ή μακριά μας, κι αυτοί οι άλλοι είναι κι εκείνοι παιδιά του Θεού και αδέλφια του Ιησού Χριστού, δηλαδή αδέλφια μας. Το δεύτερο που χρειάζεται να σκεφτούμε είναι πως η ζωή μας δεν κινδυνεύει μόνο τώρα, εξαιτίας του νέου κορωνοϊού… Κινδύνευε πάντα, ακόμη και τις τελευταίες δεκαετίες, που η χώρα μας, δόξα τω Θεώ, δεν έχει πόλεμο και που η πολιτική κατάσταση στην πατρίδα μας έχει ηρεμήσει. Εδώ και δεκαετίες η ζωή μας κινδυνεύει από τον ίδιο τον τρόπο ζωής μας, που έχει προκαλέσει την εξάπλωση νέων θανατηφόρων ασθενειών, όπως οι διάφορες μορφές καρκίνου, οι καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά επεισόδια ή η κατάθλιψη. Κινδυνεύει από την απρόσεκτη οδήγηση, από τους διάφορους κακοποιούς, από τις αυτοκαταστροφικές τάσεις που οδηγούν αμέτρητους ανθρώπους να κάνουν κακό στον εαυτό τους. Μας συγχωρείτε, αλλά δεν κινδυνεύουμε μόνον τώρα – σε όλες τις εποχές πρέπει να είμαστε κάθε μέρα έτοιμοι για αναχώρηση. Έτοιμοι: να έχουμε εξομολογηθεί, να κοινωνούμε τα άγια μυστήρια (τη θεία μετάληψη), να είμαστε τίμιοι, να συγχωρούμε τους εχθρούς μας, να μη νοιαζόμαστε μόνο για το δικό μας συμφέρον, να ζούμε όπως πραγματικά δίδαξε ο Χριστός, όπως γράφει το Ευαγγέλιο και όπως έζησαν οι άγιοί μας (και ζουν ακόμη πολλοί άνθρωποι του Θεού) κι όχι όπως νομίζουμε εμείς ότι δίδαξε ο Χριστός, δήθεν ν’ αγαπάμε μόνο εκείνους που μας αγαπούν και να μην πατάμε στην εκκλησία επειδή είμαστε προκατειλημμένοι εναντίον «των παπάδων». Και τότε, πιστέψτε με, και μεγάλη χαρά θα έχουμε στην ψυχή μας και κανένας φόβος δεν θα υπάρχει «μήπως πεθάνουμε». Κι αυτό, γιατί τότε για μας δεν θα υπάρχει καθόλου θάνατος – μόνο αναχώρηση από αυτόν τον κόσμο και ταξίδι προς το φωτεινό βασίλειο του Ιησού Χριστού, τον παράδεισο. Και δεν είναι μόνον ο κίνδυνος του θανάτου που μας βασανίζει, αλλά και τα οδυνηρά προβλήματα υγείας κάθε είδους, που ταλαιπωρούν αμέτρητα πρόσωπα και οικογένειες ολόκληρη ζωή: αναπηρίες, διαταραχές, ανίατες ασθένειες… Όλα αυτά τα πρόσωπα και οι οικογένειες σηκώνουν το βαρύ σταυρό τους χρόνια τώρα δίπλα μας (ίσως κι εσείς που διαβάζετε αυτή τη στιγμή είστε από αυτούς) κι εμείς τις περισσότερες φορές δεν τους βλέπουμε καν ή τους βλέπουμε με την άκρη των ματιών μας και αμέσως μετά προσπαθούμε να τους ξεχάσουμε. Είναι ανθρώπινο να φοβόμαστε και δεν κατηγορούμε κανέναν επειδή είναι άνθρωπος και φοβάται. Αλλά ένας χριστιανός δεν πρέπει να είναι κοινός άνθρωπος. Πρέπει να είναι άνθρωπος του Θεού και να μη φοβάται. Αυτοί λοιπόν είναι οι λόγοι, για τους οποίους ένας χριστιανός δεν φοβάται ούτε τα βάσανα, ούτε τη συκοφαντία, ούτε τη φτώχεια ή το θάνατο: πρώτον, επειδή εμπιστεύεται την αγάπη και τη φροντίδα του Θεού στη ζωή μας. Και δεύτερον, επειδή ξέρει ότι δεν υπάρχει θάνατος – σημασία δεν έχει πότε θα πεθάνω, αλλά να μην πεθάνω μακριά απ’ το Χριστό. Αν είμαι κοντά σ’ Εκείνον, όποτε κι αν πεθάνω, δεν πέθανα, αλλά μπήκα κατευθείαν στην αιώνια ζωή. Υπάρχουν πράγματα πολύ πιο σημαντικά από την υγεία μας κι απ’ αυτή την ίδια τη ζωή μας. Τα παιδιά μας, για παράδειγμα, είναι πιο σημαντικά από την υγεία μας κι από τη ζωή μας. Ο σύζυγος ή η σύζυγός μας, αν πραγματικά αγαπάμε, είναι επίσης πιο σημαντικός από την υγεία μας και τη ζωή μας. Η πατρίδα μας; Τα ιδανικά μας; Όλα αυτά, για τα οποία θα δεχόμασταν να θυσιάσουμε τη ζωή μας ή να θέσουμε σε κίνδυνο την υγεία μας για να τα υπερασπιστούμε, είναι σίγουρα πιο σημαντικά από την υγεία μας και τη ζωή μας. Και το πιο σημαντικό απ’ όλα, εφόσον είμαστε χριστιανοί, είναι να μη χάσουμε τη σχέση μας τον Θεό διά του Χριστού. 2 3 Το να μην αδικήσουμε κάποιον, να μη βάλουμε χέρι σε ξένα χρήματα, να μην πέσουμε στη διαφθορά και την αμαρτία και φυσικά να μην αρνηθούμε την πίστη μας είναι απείρως πιο σημαντικό από την υγεία μας και τη ζωή μας. Αυτός είναι κι ο λόγος που τόσοι άγιοι προτίμησαν να υποστούν βασανιστήρια και θάνατο (ακόμη και κορίτσια δεκαπέντε και δεκαέξι ετών, όπως η αγία Κυριακή ή η αγία Παρασκευή) παρά ν’ αρνηθούν το Χριστό έστω και με τα λόγια τους. Και τελικά δεν πέθαναν: έχουν περάσει αιώνες από τον επίγειο μαρτυρικό θάνατό τους και ακόμη και σήμερα δεν έχουν πάψει να εμφανίζονται και να κάνουν θαύματα. Αυτή είναι η αληθινή ζωή, όχι η στενή και συχνά φοβισμένη, γεμάτη άγχος και θυμό, ζωή που ζούμε. «Δυο πράγματα μόνο μας χρειάζονται, αδελφοί μου: ψυχή και Χριστός», έλεγε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, όταν οι Τούρκοι εξουσίαζαν τον τόπο μας και τυραννούσαν το λαό μας. «Και αυτά, κανείς δεν μπορεί να μας τα πάρει, εκτός αν τα δώσουμε με τη θέλησή μας». «Τι μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» έγραφε ο απόστολος Παύλος, που πρόσφερε τη ζωή του για το Χριστό και τους συνανθρώπους του πριν από δύο χιλιάδες χρόνια. «Μήπως θλίψη ή στενοχωρία ή διωγμός ή πείνα ή γύμνια ή μαχαίρι;» (προς Ρωμαίους επιστολή, κεφάλαιο 8, στίχος 35). Και ο ίδιος ο Χριστός είχε πει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη, αλλά να έχετε θάρρος, γιατί εγώ έχω νικήσει τον κόσμο» (κατά Ιωάννην, 16, 33). «Δεν θα χαθεί ούτε μια τρίχα από το κεφάλι σας. Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τη ζωή σας» (κατά Λουκάν 21, 18). Και για το θάνατο, ο Κύριος είπε: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή. Όποιος πιστεύει σ’ εμένα, ακόμη και αν πεθάνει, θα ζήσει· και όποιος ζει και πιστεύει σ’ εμένα, δεν θα πεθάνει ποτέ» (Ιωάννην 11, 25-26). Και: «Αλήθεια σας λέω, ότι έρχεται ώρα, και ήδη ήρθε, που οι νεκροί στα μνήματα θ’ ακούσουν τη φωνή του υιού του Θεού και θα ζήσουν (…). Μην απορείτε, γιατί έρχεται ώρα, που όλοι όσοι βρίσκονται στα μνήματα θ’ ακούσουν τη φωνή του και θα πάνε, όσοι έκαναν το καλό, σε ανάσταση ζωής, και, όσοι έκαναν το κακό, σε ανάσταση κρίσης» (Ιωάννην, 5, 25-29). Και ο ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει «Μέσα στην αγάπη δεν υπάρχει φόβος, γιατί η τέλεια αγάπη βγάζει έξω το φόβο. Ο φόβος περιέχει κόλαση και όποιος φοβάται δεν έχει γίνει τέλειος στην αγάπη» (Α΄ επιστολή Ιωάννου 4, 18). Ας μάθουμε κάτι για την αγία Ματρώνα της Μόσχας, που ήταν αόμματη (χωρίς μάτια) και μεγάλο μέρος της ζωής της παράλυτη, χωρίς δεκάρα, χωρίς ταυτότητα, στο περιθώριο της κοινωνίας – όμως με την καρδιά γεμάτη δοξολογία στο Θεό και αγάπη στο συνάνθρωπο. Ας μάθουμε για τον άγιο Νικηφόρο το Λεπρό από το Σηρικάρι Χανίων († 1964), για τη Δήμητρα Κόντου, τη «Μαρία την Ψηλή» (Μαρία Στυλιανοπούλου) [για τις οποίες δείτε στο διαδίκτυο, στο άρθρο «Δυο φωτεινές ψυχές σε πονεμένα σώματα»] και άλλους χριστιανούς, που υπέφεραν από βαριά νοσήματα και πέθαναν απ’ αυτά, όμως όσο ζούσαν ήταν γεμάτοι χαρά από την παρουσία του Χριστού στην ψυχή τους και από τη βεβαιότητα ότι (ιδίως για όσους είναι κοντά στο Χριστό) δεν υπάρχει θάνατος. Ας μάθουμε για τους μάρτυρες όλων των εποχών, και του 20ού αιώνα, ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου και κοινωνικής τάξης, που φυλακίστηκαν (πολλοί απ’ αυτούς χρόνια ολόκληρα), βασανίστηκαν και τελικά θανατώθηκαν αρνούμενοι ν’ αλλαξοπιστήσουν, και κέρδισαν την αιωνιότητα. Ας μάθουμε για την αγία Χρυσή, τους Τέσσερις Μάρτυρες, τους σύγχρονους μάρτυρες της Ρουμανίας Βαλέριο Γκαφένκου και Κωνσταντίν Οπρισάν και τόσους άλλους. Και στην πόλη μας, το Ρέθυμνο, ας γνωρίζουμε ότι υπάρχουν γύρω μας αγιασμένες ψυχούλες, που σηκώνουν για χρόνια το σταυρό του πόνου, της ασθένειας, του πένθους, της φτώχειας, της ορφάνιας, με την καρδιά γεμάτη δοξολογία και αγάπη, με ασταμάτητη εσωτερική προσευχή, που ζουν αθόρυβα, αλλά πεθαίνουν σαν πυρκαγιές θείας χάριτος – τι λέω, «πεθαίνουν»; Δεν πεθαίνουν, αλλά πηγαίνουν από το θάνατο στη ζωή, όπως είπε ο Χριστός! 3 4 Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι αρνούμαστε την Ιατρική. Φυσικά και τη δεχόμαστε και ευγνωμονούμε τους γιατρούς, τους νοσηλευτές και όλους τους εργαζόμενους για την υγεία και δοξάζουμε το Θεό για το δώρο της επιστήμης στον ανθρώπινο νου. Αλλά απλώς, αν είμαστε χριστιανοί, δεν φοβόμαστε. Ξέρουμε ότι είμαστε θνητοί, ότι αργά ή γρήγορα θα πεθάνουμε, και οπλιζόμαστε με την πανοπλία εναντίον του θανάτου, που λέγεται χριστιανική ζωή, πνευματική ζωή, εκκλησιαστική ζωή. Και, όταν έρθει η ώρα (χωρίς να βιαζόμαστε), θα πεθάνουμε, όχι απλώς τραγουδώντας μαντινάδες ή χορεύοντας ζεϊμπέκικο (συγγνώμη, αλλά αυτά, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι, δεν μας προσφέρουν κανένα ουσιαστικό όφελος σχετικά με το θάνατο), αλλά κάνοντας το σταυρό μας, ευλογώντας τα παιδιά μας, συγχωρώντας τους εχθρούς μας και ψάλλοντας το «Χριστός ανέστη»! Ο σύγχρονος άγιος της Ρουμανίας π. Ιουστίνος Πίρβου (που πέρασε πολλά χρόνια στις φυλακές, σε εποχή αθεϊστικού διωγμού) τονίζει: «Ο γνήσιος χριστιανός δεν ζει με φόβο και αγωνία για το πότε θα ξεσπάσει ένας πόλεμος ή πότε θα πέσει μία βόμβα στο κεφάλι του. Αναζητεί τρόπους να θυσιάζεται περισσότερο για τον πλησίον του και για τον Θεό. Ο αληθινός χριστιανός αναζητεί μέσα του την Βασιλεία των Ουρανών και δεν φοβάται τίποτε στην εφήμερη τούτη ζωή. Γι’ αυτόν η λύπη είναι χαρά και ο Σταυρός είναι ανάσταση. Ούτως ή άλλως, η ζωή μας είναι στα χέρια του Θεού και μόνον Εκείνος γνωρίζει το τέλος του ανθρώπου. Επομένως, ας μην φοβόμαστε όταν ακούμε για πολέμους και άλλα φοβερά γεγονότα, διότι όλα αυτά πρέπει να συμβούν, όπως είπε ο Σωτήρας μας (βλ. Ματθ. 24,6 και Μαρκ. 13,7). Φόβο θα έπρεπε να έχουμε για το γεγονός ότι οι ψυχές μας δεν είναι έτοιμες να συναντήσουν τον Χριστό». (Από εδώ: https://proskynitis.blogspot. com/2020/03/blog-post_74.html). Κλείνοντας, πρέπει να επισημάνουμε ότι σε όλη την έκταση της Καινής Διαθήκης, ο Κύριος και οι άγγελοι δεν παύουν να καθησυχάζουν τους ανθρώπους, να μη φοβούνται από την παρουσία τους: «Μη φοβού, Μαριάμ» είπε αμέσως ο αρχάγγελος Γαβριήλ στη Θεοτόκο (Λουκ. 1, 30). «Μη φοβείσθε» είπε ως πρώτη κουβέντα ο άγγελος στους βοσκούς των Χριστουγέννων (Λουκ. 2, 10). Ο Κύριος: «Θαρσείτε, εγώ ειμί· μη φοβείσθε» στους μαθητές Του, όταν Τον είδαν να πλησιάζει περπατώντας στα νερά της λίμνης (Ματθ. 14, 27. Μάρκ. 6, 50. Ιωάννην, 6, 20). «Εγέρθητε και μη φοβείσθε» στους τρεις αποστόλους, όταν έπεσαν με το πρόσωπο στο έδαφος κατά τη μεταμόρφωσή Του (Ματθ. 17, 7). «Μη φοβείσθε» στις Μυροφόρες, όταν τις συνάντησε μετά τον άγγελο το πρωί της ανάστασης (Ματθ. 28, 11). «Μη φοβού, μόνον πίστευε, και σωθήσεται» στον Ιάειρο, όταν τον πληροφόρησαν πως η μικρή του κόρη, για τη θεραπεία της οποίας είχε τρέξει στον Κύριο, είχε πεθάνει (Λουκ. 8, 50. Μάρκ. 5, 36). «Μη φοβού» στον απόστολο Ιωάννη, όταν του εμφανίστηκε στο όραμα της Αποκάλυψης (Αποκ. 1, 17).

 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΟΡΙΑΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΕΡΙΒΟΛΙΩΝ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ Τ.Κ. 741 00 ΡΕΘΥΜΝΟ. Τηλ.: 28310 28854 - e-mail: riginiot@gmail.com ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ - ΕΚΔΟΤΗΣ: Ενορία Αγίου Γεωργίου Περιβολίων Ρεθύμνης ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΕΩΣ: Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτη

Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου 2021

ΑΓΙΟΣ ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΣ: Γιατί έγινε άγιος της αγάπης;

 

Ημέρα Αγίου Βαλεντίνου: Γιατί γιορτάζουν οι ερωτευμένοι 14 Φεβρουαρίου - Στην Αθήνα τα λείψανα του Αγίου

ΕΛΛΑΔΑ14.02.2021 08:18

 Τελευταία Ενημέρωση14.02.2021 09:33

Newsroom

Κάθε χρόνο στις 14 Φεβρουαρίου γιορτάζουν οι ερωτευμένοι. Ποιος ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος, που έχει συνδέσει την ημέρα του θανάτου του με την γιορτή των ερωτευμένων και τα ιερά λείψανά του βρίσκονται σε ναό της Αθήνας;

Του Αγίου Βαλεντίνου σήμερα, Κυριακή 14 Φεβρουαρίου, και οι ερωτευμένοι στον Δυτικό κόσμο εκστασιάζονται απαντέχοντας ένα ερωτικό ποίημα από τον – την σύντροφό τους, ένα κόκκινο τριαντάφυλλο, μια γλυκιά γεύση αφοσίωσης. Ποιος όμως ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος, που η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία γιορτάζει σήμερα και τι σχέση έχει με τον έρωτα;  

Η 14η Φεβρουαρίου είναι καταχωρημένη ως ημέρα μνήμης του «μάρτυρος Βαλεντίνου, πρεσβυτέρου Ρώμης» (Valentinus = σθεναρός στα λατινικά). Ο Βαλεντίνος έζησε στη Ρώμη τον 3ο αιώνα και ήταν ιερέας ο οποίος βοηθούσε τους χριστιανούς κατά τη διάρκεια των διωγμών από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο Β’ το Γότθο. Η μεγάλη αρετή και η κατηχητική δράση του αγίου είχαν γίνει γνωστές με αποτέλεσμα να συλληφθεί και να οδηγηθεί στο δικαστήριο. Η παράδοση έχει διασώσει τον εξής διάλογο:

«Γιατί, Βαλεντίνε, θέλεις να είσαι ο φίλος των εχθρών μας και απορρίπτεις τη φιλία μας;» ρώτησε ο αυτοκράτορας, τότε ο Βαλεντίνος απάντησε, «Άρχοντα μου, αν γνώριζες το δώρο του Θεού, θα ήσουν ευτυχής και μαζί με εσένα και η αυτοκρατορία· θα αφήνατε τη λατρεία των ειδώλων και θα λατρεύατε τον αληθινό Θεό και τον Υιό του Ιησού Χριστό». Ο δικαστής διέκοψε τον Βαλεντίνο ρωτώντας τον τι πιστεύει για το Δία και τον Ερμή, τότε ο άγιος Βαλεντίνος θαρραλέα απάντησε: «Είναι άθλιοι, και πέρασαν τη ζωή τους μέσα στη διαφθορά και το έγκλημα!» Ο δικαστής, εξαγριωμένος, φώναξε, «βλασφήμησε ενάντια στους Θεούς και ενάντια στην αυτοκρατορία!» Ο αυτοκράτορας συνέχισε τις ερωτήσεις του με περιέργεια για να μάθει ποια ήταν η πίστη των Χριστιανών.

Ο Βαλεντίνος βρήκε το θάρρος να τον προτρέψει να μετανοήσει για το αίμα των Χριστιανών που είχε χύσει. «Πίστεψε στον Ιησού Χριστό, βαφτίσου και θα σωθείς, και ήδη από αυτή τη στιγμή θα διασφαλίσεις τη δόξα της αυτοκρατορίας σου και το θρίαμβο των όπλων σου» Ο Κλαύδιος άρχισε να πείθεται, και να λέει σε εκείνους που ήταν παρόντες: «ακούστε τι όμορφη διδασκαλία που μας κηρύττει αυτός ο άνθρωπος». Αλλά ο έπαρχος της Ρώμης, δυσαρεστημένος, άρχισε να φωνάζει «Δείτε πώς αυτός ο Χριστιανός παραπλανεί τον άρχοντά μας». Τότε ο Κλαύδιος, παρέπεμψε τον Βαλεντίνο σε άλλο δικαστή. Αυτός ονομάζονταν Αστέριος, είχε ένα μικρό κορίτσι που ήταν τυφλό δύο χρόνια. Ακούγοντας για τον Ιησού Χριστό, πως είναι το Φως του κόσμου, ρώτησε το Βαλεντίνο εάν θα μπορούσε να δώσει εκείνο το φως στο παιδί του. Ο άγιος Βαλεντίνος λοιπόν, έβαλε το χέρι του στα μάτια της και προσευχήθηκε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, αληθινό Φως, φώτισε αυτό το τυφλό παιδί» και το παιδί, όπως λέει η χριστιανική παράδοση, είδε! Έτσι ο δικαστής με όλη την οικογένειά του πίστεψε στον Χριστό. Μόλις ο αυτοκράτορας έμαθε για όλα αυτά τα γεγονότα, σκέφτηκε αρχικά να μην τους τιμωρήσει, όμως η σκέψη πως στα μάτια των υπηκόων του θα φανεί αδύναμος τον ανάγκασε να προδώσει το αίσθημα δικαίου που είχε. Έτσι λοιπόν ο άγιος Βαλεντίνος μαζί με άλλους Χριστιανούς αφού πρώτα τους βασάνισαν τους αποκεφάλισαν στις 14 Φεβρουαρίου του έτους 268 (ή 269).

 

Τα λείψανα του αγίου από τη Λέσβο στην Αθήναhttps://www.ethnos.gr/themes/custom/ethnos/images/gnews.svg

Μετά το μαρτύριο κάποιοι χριστιανοί περιμάζεψαν το σώμα του αγίου και λίγο από το αίμα του σε κάποιο φιαλίδιο. Το σώμα του Μάρτυρα μεταφέρθηκε και θάφτηκε στις Κατακόμβες της αγίας Πρίσκιλλας, τόπο κατεξοχήν ενταφιασμού των μαρτύρων. Με την πάροδο του χρόνου, κατά κάποιο τρόπο «λησμονήθηκε» δεδομένου ότι σχεδόν καθημερινά ενταφιάζονταν σε αυτές τις κατακόμβες νέοι μάρτυρες για αρκετούς αιώνες. Η ανάμνηση όμως του μαρτυρίου του αγίου Βαλεντίνου παρέμεινε ζωηρή, ιδιαίτερα στην τοπική Εκκλησία της Ρώμης. Επίσημα η μνήμη του αγίου Βαλεντίνου θεσπίστηκε το 496 από τον Πάπα Γελάσιο.
Έτσι περνούν 15 αιώνες και φθάνουμε στα 1815 οπότε τα λείψανα δωρήθηκαν από τον Πάπα σε κάποιον ευγενή Ιταλό ιερέα (κατά την συνήθεια της εποχής). Ύστερα τα λείψανα «χάνονται» πάλι μέχρι το 1907 οπότε τα ξαναβρίσκουμε στη Μυτιλήνη! στο ρωμαιοκαθολικό ναό της Παναγίας. Φαίνεται πως μετά το θάνατο του κληρικού αυτού κάποιος απόγονος του ο οποίος είχε κληρονομήσει τα λείψανα πρέπει να μετανάστευσε στη Μυτιλήνη, στην οποία τότε υπήρχε ακμάζουσα κοινότητα δυτικό-ευρωπαίων ρωμαιοκαθολικών Χριστιανών. Εκεί λοιπόν παραμένουν μέχρι και το 1990 οπότε και μεταφέρονται στην Αθήνα στο ναό των αγίων Φραγκίσκου και Κλάρας της Ιταλικής παροικίας, όπου και βρίσκονται μέχρι σήμερα.

 

Εκτός από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε για τον άγιο Βαλεντίνο, η ζωή του συνοδεύεται από διάφορους θρύλους, όπως αυτή που τον θέλει προστάτη των ερωτευμένων. Ο άγιος που είχε τη φήμη του ειρηνοποιού, κάποια μέρα ενώ καλλιεργούσε στον κήπο του τριαντάφυλλα, άκουσε ένα ζευγάρι να μαλώνει πολύ έντονα. Αυτό συγκλόνισε τον άγιο, ο οποίος αφού έκοψε ένα τριαντάφυλλο, βγήκε στο δρόμο πλησίασε το ζευγάρι και τους παρακάλεσε να τον ακούσουν. Αυτοί έστω και ανόρεκτα υπάκουσαν, ο άγιος αφού τους πρόσφερε το τριαντάφυλλο τους ευλόγησε. Αμέσως η αγάπη επανήλθε ανάμεσα τους, λίγο αργότερα αυτοί επέστρεψαν και ζήτησαν στον άγιο να ευλογήσει το γάμο τους. Άλλη παράδοση αναφέρει πως μια από τις κατηγορίες εναντίον του αγίου ήταν πως είχε απειθαρχήσει στην εντολή του αυτοκράτορα να μην συνάπτουν γάμο άνδρες που δεν είχαν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, ενώ ο άγιος είχε ευλογήσει το γάμο νεαρών Χριστιανών στρατιωτών με τις αγαπημένες τους.
Πέρα από όλα αυτά πιθανότατα η επιλογή του ως «αγίου των ερωτευμένων» να σχετίζεται και με την ειδωλολατρική γιορτή των Λουπερκαλίων, γιορτή της γονιμότητας, που εορτάζονταν από τους Ρωμαίους στις 15 Φεβρουαρίου. Άλλοι συνδέουν τη γιορτή με την εποχή του ζευγαρώματος των πουλιών κατά την περίοδο αυτή.

Ο άγιος Βαλεντίνος δεν αναφέρεται στο εορτολόγιο της Ορθόδοξής Εκκλησίας. Στις 14 Φεβρουαρίου στο εορτολόγιο της Εκκλησίας μας αναφέρονται οι όσιοι Αυξέντιος, Μάρωνας και οι νεομάρτυρες Νικόλαος και Δαμιανός. Η εξήγηση είναι: την αρχαία εποχή που συντάσσονταν οι αγιολογικοί κατάλογοι, τα συναξάρια και τα μαρτυρολόγια είχαν καθαρά τοπικό χαρακτήρα και η φήμη ενός αγίου δεν σήμαινε πως εκτεινόταν σε όλη την Εκκλησία. Έτσι υπάρχουν άγιοι που τιμώνταν σε μία περιοχή πολύ ενώ σε άλλη ήταν εντελώς άγνωστοι, π.χ ο άγιος Δημήτριος που είναι πασίγνωστος σε όλη την Ανατολική Εκκλησία, στη Δύση δεν τιμάται.

Η μέρα του Αγίου Βαλεντίνου, είναι επίσημη εορτή στην Αγγλικανική Κοινωνία, καθώς και στην Λουθηρανική Εκκλησία. Στην περιοχή της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ωστόσο, ο Άγιος Βαλεντίνος ο Πρεσβύτερος γιορτάζεται στις 6 Ιουλίου και ο Ιερομάρτυς Άγιος Βαλεντίνος (Ο Επίσκοπος του Τerni), γιορτάζεται στις 30 Ιουλίου. Παρόλα αυτά, λόγω της γενικής ασάφειας του βίου του συγκεκριμένου Αγίου, έχει καθιερωθεί το όνομα Βαλεντίνος ή Βαλεντίνη να γιορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου, την επικρατέστερη ως ημέρα θανάτου του. 

Κυριακή, 7 Φεβρουαρίου 2021

ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΟΥ 1821

 

06 Φεβ 2021 /

By Kωνσταντίνος Χολέβας /

 

Παρακολουθώ με θλίψη τη συστηματική προσπάθεια ορισμένων διανοητών να αποκαθηλώσουν τους ήρωες του 1821, να παρουσιάσουν μόνο τις – υπαρκτές ή ανύπαρκτες – αρνητικές πλευρές τους, να αμφισβητήσουν τις αρχές και αξίες που καθοδηγούσαν τους πρωταγωνιστές της Εθνεγερσίας.

Δικτάτορας ο Καποδίστριας, παραλήρημα έπαθε ο Μακρυγιάννης, ύποπτος ο Καραϊσκάκης, υπαίτιος και για τους δύο εμφυλίους ο Κολοκοτρώνης,  και άλλα παρόμοια. Τι θέλουν να μας πουν; Ότι δεν έπρεπε να ελευθερωθούμε επειδή οι πρωταγωνιστές είχαν ανθρώπινες αδυναμίες; Ή μήπως ότι δεν πρέπει να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια; Και αν γκρεμίσουμε τους ήρωες μέσα στην ψυχή μας και στο μυαλό μας, με  ποια πρότυπα θα τους αντικαταστήσουμε;

Η Ελληνική Επανάσταση ξεκίνησε χάρις στην τόλμη των Φιλικών, την πίστη των Ελλήνων στον Θεό, την ακράδαντη πεποίθηση για τη διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού και χάρις στο αντιστασιακό πνεύμα του Έθνους. Ήταν παράτολμη η απόφαση και όσοι συμμετείχαν ριψοκινδύνευαν. Είχαν απέναντί τους έναν πολυπληθέστερο Οθωμανικό στρατό και μία Ιερά Συμμαχία (Ρώσων, Αυστριακών και Πρώσων με παρατηρητές τους Βρετανούς), η οποία καταδίκαζε κάθε εθνική επανάσταση.

Κι όμως τα κατάφεραν. Παρά τα ελαττώματά τους, παρά τη διχόνοια και τους τοπικισμούς, αυτοί οι άνθρωποι ανάγκασαν την Ευρώπη και άλλες χώρες της Ανθρωπότητος να αναγνωρίσουν ότι πρόκειται για Επανάσταση με στόχο τη δημιουργία κράτους και όχι για απελπισμένη εξέγερση. Αυτοί οι κληρικοί και λαϊκοί, οι άνδρες και οι γυναίκες, οι γραμματιζούμενοι και οι αγράμματοι κατόρθωσαν το ακατόρθωτο. Μας ελευθέρωσαν. Για να ξαναειπωθεί Ελλάς αυτός ο τόπος, όπως γράφει και ο Μακρυγιάννης.

Δεν κάνουν άγιοι τις επαναστάσεις. Αλλά άνθρωποι με πάθη και αδυναμίες. Μα για αυτό είναι ακόμη πιο θαυμαστό το επίτευγμά τους. Διότι παρά τα αρνητικά στοιχεία του καθενός είχαν δύο ηθικά εφόδια που τους ένωναν και τους καθοδηγούσαν: Την Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη και την αγανάκτησή τους για τη συνεχιζόμενη Τουρκοκρατία και υποδούλωση.

Το Έθνος οφείλει πολλά σε αυτούς που προετοίμασαν το 1821, σε αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους, τη σωματική ακεραιότητά τους, την περιουσία τους για να απαλλαγούμε από ένα καταπιεστικό και τυραννικό ζυγό. Η αποκαθήλωση των ηρώων δεν είναι απλώς ένδειξη ασέβειας και αγνωμοσύνης, αλλά είναι και μία αδικία προς τους νέους μας. Αυτοί που αποδομούν αφήνουν τη νεολαία χωρίς πρότυπα.  Δεν προτείνουν κάτι καλύτερο. Απλώς οδηγούν την κοινωνία στο μηδέν, στην απογοήτευση.

Και σε τελευταία ανάλυση εκείνοι που αποκαθηλώνουν τους ήρωες του 1821 ποιους θαυμάζουν; Τη Γαλλική Επανάσταση; Σημαντικό κίνημα, αλλά είχε και τις κατάμαυρες σελίδες της, με την Τρομοκρατία,  την αλληλοσφαγή, την αλληλοεξόντωση των πρωταγωνιστών. Ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οποίος έζησε από κοντά τα γεγονότα, έγραψε στον Ολλανδό φίλο του Κεύνο ότι η Γαλλική Επανάσταση κατέληξε σε «ανθρωποφαγία». Αυτό το πρότυπο θεωρούν κάποιοι ότι είναι ανώτερο από την Έξοδο του Μεσολογγίου;

Μήπως τελικά δεν ενοχλούν οι ήρωες, αλλά τα πιστεύω τους; Μήπως ενοχλεί η Χριστιανική πίστη τους και η συνείδησή τους ότι συνεχίζουν τους αγώνες των Αρχαίων Ελλήνων και των Βυζαντινών; Όσοι ονειρεύονται μία Ελλάδα χωρίς ταυτότητα θα αποτύχουν. Η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων θα συνεχίσει να θαυμάζει τον Κολοκοτρώνη, τον Κανάρη, τον Καποδίστρια!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ 6.2.2021

 

Τρίτη, 12 Ιανουαρίου 2021

ΜΙΑ ΖΩΗ ΚΥΝΗΓΩΝΤΑΣ

 

                                    Αναδημοσίευση από εφ. Πατρίς Ηρακλείου

                                Μια ζωή κυνηγώντας   

                                     

                       Στελιανός Καλογεράκης από Άι-Γιάννη Αμαρίου το 1959.

Μετά το κυνήγι των Ιταλών στα Βορειοηπειρωτικά βουνά, των Γερμανών στα Κρητικά βουνά και τις κοιλάδες, τις ενέδρες στον εμφύλιο, τώρα κυνηγός λαγών, πέρδικας και καρτέρι στα αγριοπερίστερα. Μια ζωή κυνηγός, τα θηράματα μόνο άλλαζαν και πάντα πληθωρικά τα αποτελέσματα.

Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου 2020

 

                                  Γυπαετοί της Λευτεριάς

                                 

                                          Ευτύχιος Σ. Καλογεράκης

                           

                                        Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

  

                                                

                                        Κωστής Παραδεισανός στη Αίγυπτο το 1942                            

       

           Ένα από τα παλληκάρια της αντίστασης, που πρόσφερε πολλά και αγωνίστηκε κινδυνεύοντας όσο λίγοι, χωρίς κανένα αντάλλαγμα, με αγνό πατριωτισμό, θάρρος, γενναιότητα και αυτοθυσία ήταν ο Κωστής Παραδεισανός από το παλιό τουρκοχώρι, Σάτα Αμαρίου. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτόν ιδιαίτερα υμνούν και αναφέρουν στα απομνημονεύματά τους όλοι σχεδόν οι Άγγλοι κατάσκοποι στην Κρήτη, αλλά και οι βετεράνοι της κρητικής αντίστασης. Ήταν  ριψοκίνδυνος, ανιδιοτελής, έντιμος, καλοσυνάτος, κεφάτος, ψηλός, στεγνός, μελαχρινός, κυπαρισσένιος, γεροδεμένος, σβέλτος, αίλουρος των Κρητικών βουνών, σαμποτέρ των Άγγλων κομάντο,  του οποίου το σπίτι ήταν καταφύγιο και στρατηγείο των Άγγλων κατασκόπων. Έζησε μια τρωγλοδύτικη ζωή σαν αγρίμι τη Γερμανοκατοχή, μέσα σε υγρά σπήλαια, άγρια  φαράγγια, κακοτράχαλα βουνά, επικίνδυνους κρημνούς, στα χιόνια, στα κρύα, στις θύελλες, στους καύσωνες, σε ατέλειωτες κακουχίες, στερήσεις, κακή διατροφή, πείνα, δίψα και οδοιπορίες σ’ όλη την Κρήτη, συνοδεύοντας τους Άγγλους, κυνηγημένος  από τους απογόνους των αιμοβόρων Ούννων, χάριν της ελευθερίας.

 

     Ο Ταγματάρχης Τζιφάκης (Τζόε) στη μάχη της Κρήτης στο Ρέθυμνο αναφέρει, για μικρή δύναμη στρατιωτών που πολεμούσαν μαζί τους στον Πρίνο Μυλοποτάμου, «ανήκαν στη δύναμη του Υπολοχαγού Κωνσταντίνου Παραδεισανού από το Βιζάρι Αμαρίου καθ’ ότι ο στρατιώτης που έπεσε τραυματισθείς εκαλούσε προς βοήθειαν τον Παραδεισανόν»

      Ο Λοχαγός Φήλντινγκ επικεφαλής της συμμαχικής αποστολής δυτικής Κρήτης, κάνει μια επική περιγραφή του  στα απομνημονεύματά του. Τον παρέλαβε μετά την αποβίβασή του στον Τσούτσουρα το 1942 και γράφει: «Ο Ντηλαίηνυ και εγώ ξεκινήσαμε αμέσως συνοδευόμενοι από ένα νεαρό Κρητικό Υπολοχαγό, τον Κώστα Παραδεισανό, που θα ήταν ο οδηγός μας. Σε σύγκριση με τους μάλλον κοντούς και κουρελιασμένους ψαράδες του Τσούτσουρα, ο Κώστας ήταν μια φανταχτερά κομψή φιγούρα, με μαύρο μεταξωτό κεφαλομάντηλο, μαύρο μεταξωτό πουκάμισο, βράκα και μαύρα στιβάνια, τη συνηθισμένη ενδυμασία των ορεσίβιων. Τόσο κοντά στη θάλασσα έμοιαζε παράταιρος. Ακόμη και το παράστημα και οι χειρονομίες του έδειχναν να μην ταιριάζουν με την επίπεδη επιφάνεια της παραλίας, πάνω στην οποία  εκινείτο με ένα παράξενο λαθραίο βάδισμα, αλλά μόλις φτάσαμε στους λόφους και και αρχίσαμε να σκαρφαλώνουμε, βρέθηκε αμέσως στο στοιχείο του, πηδώντας από πέτρα σε πέτρα με μια ταχύτητα και ακρίβεια, που έκανε σκόνη τις λαχανιασμένες προσπάθειές μας να τον μιμηθούμε. Μόνος του θα είχε φθάσει στα Αχεντριά πολύ πριν τη δύση του ήλιου. Με τον Ντηλαίηνυ και  εμένα να ακολουθούμε άγαρπα, το ταξίδι πήρε πολύ περισσότερη ώρα». Αργότερα βαδίζοντας προς το Αμάρι, κοντά στο Μαγαρικάρι κρυμμένοι σε σπηλιά « οι χωρικοί ειδοποιημένοι από τον Κώστα, μας υποδέχτηκαν με καρβέλια ψωμί, ασκιά κρασί και κρύα λαδερά φασόλια σ’ ένα τεράστιο μπρούντζινο καζάνι».

 

     Ο Τόμ Νταμπάμπιν (Ιωάννης),Ταγματάρχης, στα απομνημονεύματά του αναφέρει ότι μένοντας σε σπηλιά στον Τσούτσουρα «ο Κώστας και ο Γιώργος ο Αμερικάνος, γύρισαν με πληροφορίες σχετικά με τις δυνάμεις και τις θέσεις του εχθρού, τις οποίες ο  Alec μετέδωσε μέσω ασυρμάτου…  αρκετές φορές μέναμε στο σπίτι του στη Σάτα Αμαρίου, στο οποίο η Γερμανική αστυνομία είχε έλθει λίγες μέρες πριν αναζητώντας τον Κώστα. Τον βρήκαν στο σπίτι, αλλά αυτός είχε πλαστή ταυτότητα την οποία δέχτηκαν και έφυγαν….ο Κώστας φρόντισε και μου πήραν μέτρα για γκιλότα, δηλαδή το κρητικό παντελόνι με τα φαρδιά μπατζάκια. Ο ράφτης ήρθε με το μέτρο του σ’ ένα χωράφι κάτω από την αετοφωλιά, δίπλα σ’ ένα ρυάκι και έλεγε φωναχτά  τις μετρήσεις. …Ο Κώστας έλεγε διάφορα ψέματα για μένα σε όσους μας συναντούσαν στην οδοιπορία μας…Πήγαμε στις Αλώνες, ευτυχώς ένας γνώριζε τον Κώστα και μας πήγε στο σπίτι του Παπά Γιάννη Αλεβυζάκη….Αυτή η διαδρομή από τη Σάτα στις Αλώνες ήταν η εθνική οδός των κατασκόπων και η χώρα των Λωτοφάγων(Αμάρι) ήταν το πιο πολυσύχνοστο τμήμα της». Η πλαστή ταυτότητα του Τομ, που του έβγαλε ο Κώστας τον παρουσίαζε ότι κατάγεται και ήταν κάτοικος του Άι Γιάννη Αμαρίου, όπως αναφέρει στα απομνημονεύματά του, αλλά δεν γνωρίζουμε με ποιό όνομα και επώνυμο. Ίσως με το όνομα Γιάννης, γιατί οι Άγγλοι συνήθως είχαν ως ψευδώνυμο το πλαστό όνομα της ταυτότητάς τους. Ο Φέρμορ είχε το ψευδώνυμο Μιχάλης, επειδή η πλαστή ταυτότητά του τον παρουσίαζε Μιχάλη Φραγκιαδάκη.

         Ο Σ. Χιούζ στην απόρρητη αναφορά της δράσεως της S.O.E. αναφέρει ότι ο Τομ Ντανμπάμπιν περνούσε το μεγαλύτερο μέρος του χειμώνα, στα Ανώγεια και στο Αμάρι, με τη βοήθεια του Ανθυπολοχαγού Παραδεισανού Κωνσταντίνου, που είχε παρακολουθήσει μαθήματα στην πειραματική σχολή  ΜΙΟ2 της Αιγύπτου.

 

       Ο Οπλαρχηγός Μπαντουβάς αναφέρει ότι όταν το 1942 ρίφθηκαν με αλεξίπτωτα εφόδια, τρόφιμα, άρβυλα, μπιστόλια, στον Αμαριώτικο Ψηλορείτη από τους Έλληνες του εξωτερικού, ήταν εκεί « ο Τόμ ο Λοχαγός, με τον Παραδεισανό τον Κώστα από τη Σάτα, τον Αντώνη Ζωϊδάκη από τον Άγιο Ιωάννη…Ήταν το κλιμάκιο της κατασκοπείας και επλαισίωνε την ομάδα και εφύλλασε τον ασύρματο που ήταν εκεί…Ο Τόμ έστειλε τον Κωστή τον Παραδεισανό και εκατέβηκε στσι Κουρούτες και  στο Φουρφουρά και το πρωΐ έφτασε με τριάντα χτήματα(γαϊδούρια) να φορτώσει τα πράγματα». Κατά το Γιώργη Τζίτζικα αντάρτη του Πετρακογιώργη, που ήταν εκεί, ο Κώστας παρενέβη να σταματήσει η διαμάχη μεταξύ  Μπαντουβά και Τομ για το ποιός θα παραλάβει τα εφόδια.

 

       Ο Γιώργης Ψυχουντάκης, ο περίφημος, αεικίνητος, κρητικός μαντατοφόρος από την Ασή Γωνιά που συχνά περιδιάβαινε όλη την Κρήτη μεταφέροντας μηνύματα των Άγγλων συναντιόταν με τον Κ. Παραδεισανό που υπηρετούσε και αυτός στην αγγλική κατασκοπεία και σημειώνει: «Έφτασα νωρίς στη Σάτα και πηγαίνω στο σπίτι των Παραδεισανών. Βρήκα τον Κώστα έφεδρο Ανθυπολοχαγό του πυροβολικού, καλό άνθρωπο, αλλά το κυριότερο καλό πατριώτη από τους λίγους που πρόσφεραν τις περισσότερες υπηρεσίες σε τούτη τη δύσκολη εποχή. Του παρέδωσα ό,τι έγγραφα κρατούσα και επιστολές  και αυτός έφυγε αμέσως  για την παραλία όπου θα περίμενε να έρθει το μέσο. Εγώ έπρεπε να περιμένω εδώ ώσπου να γυρίσουν από την αποστολή και περίμενα αρκετά δεκαπέντε ολόκληρες ημέρες το γυρισμό τους. Έτσι βρήκα την ευκαιρία να ξεκουραστώ αρκετά. Είπαν ότι λόγω της κακοκαιρίας το μέσο αργούσε να έρθει. Κάθε μέρα περίμεναν κρυμμένοι στην ακροθαλασσιά και κάθε βράδυ έδιναν τα σήματά τους. Εκεί με βρήκαν τα Χριστούγεννα. Είχαμε και στο διάστημα αυτό στο μετόχι και χιόνι πράμα σπάνιο σ’ αυτά τα μέρη γιατί είναι χαμηλά  και νοτικός ο τόπος. Ο αδελφός του Κώστα, Γιάννης Παραδεισανός, ήταν υπάλληλος στο αεροδρόμιο του Τυμπακίου, απ’ όπου έδινε στην υπηρεσία όλες τις πληροφορίες για την κίνηση του αεροδρομίου και των Γερμανών. Ο Γιάννης ερχόταν ταχτικά στο μετόχι της Σάτας από το Τυμπάκι τα βράδια έπαιζε μπουζούκι και περνούσαμε την ώρα μας…Τέλος σαν ήλθε ο Κώστας, πήρα τα πράγματα που είχε για μένα και φεύγω. Ήταν πολύ λίγα τα τρόφιμα που πήρα. Μια κονσέρβα ζαμπόν από χοιρομέρι των πέντε κιλών, δύο κουτιά γάλα και μια οκά ζάχαρι….Από τα γνωστά μου μονοπάτια, τους δρόμους και τα χωριά  έφτασα στην Αμπαδιά. Πήγα στη Σάτα, στον Κώστα τον Παραδεισανό. Είχε έρθει εκεί τότε ένας νέος αξιωματικός ο κ. Μόντη στον οποίο παρέδωσα την αλληλογραφία που κρατούσα… Ο κ. Τομ που τον ονομάσαμε Γιάννη αλλά πολύ περισσότερο τον λέγαμε με το όνομά του, ήρθε στο λημέρι μας (στις Μαδάρες) με οδηγό τον Κώστα Παραδεισανό…Μόλις ξημέρωσε ο κ. Τομ με τον Κώστα Παραδεισανό παίρνουν το δρόμο και μας αφήνουν». Άλλοτε αναφέρει ότι βλέπει κάτω από τον Άι Γιάννη Αμαρίου στη γέφυρα του Μανουρά όπου έψαχνε τον Τόμ, τον Νίκο το Σουρή και τον Κώστα τον Παραδεισανό. «Είχαν κρυφτεί εκεί τις πρωινές ώρες  και εκείνοι, ξεφεύγοντας από τον Άι Γιάννη που είχαν πάει οι Γερμανοί». Άλλοτε συναντά τον ασυρματιστή του Τομ, Μαθιό πάνω από το Φουρφουρά σ’ ένα υγρό σπηλιάρι που ο Κωστής ο Παραδεισανός το ονόμαζε «το καλογερικό του Μαθιού…Η ζωή του εκεί ήταν πραγματικό μαρτύριο. Τέτοιοι θα ήσαν και έτσι ζούσαν οι ασκητές στον καιρό του ασκητισμού, που βασάνιζαν το σώμα τους και έκαναν τη ζωή τους μαρτύριο για να σώσουν την ψυχή τους». Όταν η ομάδα του Μπαντουβά μετά την καταστροφή της Βιάννου μετακινήθηκε στις Μαδάρες, ο Ψυχουντάκης αναφέρει ότι: «με τον Μπαντουβά μαζί ήρθαν και κάμποσοι Αμαριώτες, ο Αντώνης Ζωϊδάκης, ο Κωστής ο Παραδεισανός, που μου είπε πως ένας νιόφερτος αξιωματικός που πήγε στα Λασιθιώτικα βουνά μου στέλνει τους χαιρετισμούς του».     

         Ο Στελιανός Καλογεράκης (Κατσαντωνιά), μέλος της παράλληλης προς το Ε.Α.Μ. αντιστασιακής οργάνωσης Ε.Ο.Κ.   Ρεθύμνου, στα απομνημονεύματά του αναφέρει: «Τρώγαμε στον οντά μου με τον μορφωμένο και ευγενή  Άγγλο Διοικητή της Αντικατασκοπίας Κρήτης Τομ Νταμπάμπιν και τους Παραδεισανούς από τη Σάτα, Κώστα και Γιάννη, που ανήκαν στις Εγγλέζικες οργανώσεις, ελαφρά οπλισμένοι με πιστόλια εσωτερικά. Είχαμε καλοφάει τα νόστιμα φαγητά της γυναίκας μου Στελιανής, μαθημένη από τα συνεχή τραπεζώματα την εποχή αυτή, που πάντα αδιαμαρτύρητα ετοίμαζε. Ήπιαμε και μπόλικο κόκκινο κρασί να ξεχάσομε τα βάσανά μας και είμαστε σε κέφι. Λίγο πριν τελειώσουμε,  μου φωνάζει η γυναίκα μου κάτω από το ισόγειο που ήταν η κουζίνα, πως έχουν έλθει Γερμανοί και με θέλουν ως Πρόεδρο. Σουμπαχάνα δα, είπα, και πως θα ξεμπερδέψομε πάλι από τη κακοτοπιά που μας βρήκε. Μόλις το άκουσε ο Τόμ μισομεθυσμένος όπως ήταν,(του άρεσε το καλό κρασί και κινδύνεψε  μερικές φορές απ’ αυτό το χούι του),  λέει να κατέβουμε να τους χαιρετίσουμε. Όχι λέω στον Τόμ, μην κατεβείτε γιατί μπορεί να σε γνωρίσουν από τη φάτσα και τη μιλιά πως είσαι Άγγλος και θα μας σκοτώσουν ούλους και θα κάψουν και το χωριό. Εγώ θα κατεβώ να τους πιάσω τη κουβέντα απασχολώντας τους, θα τους μιλώ  δυνατά για να μην σας ακούσουν και εσείς σιγά σιγά θα βγείτε στο δώμα με χώμα της κουζίνας και θα φύγετε στο δρόμο, όπως και έγινε χωρίς να πάρουν είδηση».

     Οι Εγγλέζοι έκαναν τέτοιες άσκοπες και επικίνδυνες ενέργειες, για τις οποίες ο Φήλντινγκ, στα απομνημονεύματά του σχολίαζε:  «Τα μυαλά μας είχαν πια πειραχτεί από την αφύσικη ζωή που ζούσαμε γι’ αυτό κάναμε άσκοπα πράγματα και η οικογένεια διακινδύνευε τα πάντα».

 

    Τιμή, δόξα, ευγνωμοσύνη και προβολή της αξιομίμητης προσφοράς τους, ανήκει στους γενναιόψυχους αυτούς αγωνιστές της λευτεριάς, τους οποίους θαυμάζοντας ο Π. Φέρμορ, σημειώνει: «εμείς δεν διακινδυνεύαμε παρά μόνο τις ζωές μας,  ενώ οι Κρητικοί που μας βοηθούσαν τόσο γενναία, δεν διακινδύνευαν μόνο τις δικές τους ζωές, αλλά και εκείνες ολόκληρων των οικογενειών τους, καθώς και την ίδια την ύπαρξη όλων των χωριών τους».