Ο Άγιος Μηνάς στα έργα του Ν. Καζαντζάκη

 

                 Δρ. Ευτύχιος Σ. Καλογεράκης

  

       

 

Αναφέρει ο Ν. Καζαντζακης στον Καπετάν Μιχάλη: «Το Μεγάλο Κάστρο (Ηράκλειο) είχε καπετάνιο ένα άγιο, τον Άι- Μηνά, τον προστάτη του. Όλη τη μέρα στέκουνταν ακίνητος στο κόνισμά του, μέσα στη μικρή εκκλησία του, καβάλα σε ψαρί άλογο, και κρατούσε όρθιο ένα κόκκινο κοντάρι. Κοντοσγουρογένης, ηλιοκαμένος, αγριομάτης…….φορτωμένος με τ΄ασημένια ταξίματα….Έμενε ακίνητος όλη τη μέρα και καμώνονταν πως ήταν τάχατε μονάχα ζωγραφιά-μπογιά και σανίδι· μα ευτής ως έπεφτε η νύκτα και μαζεύονταν οι Χριστιανοί στα σπίτια τους, κι ένα ένα έσβηναν τα φώτα, έδινε μια, αναμέριζε τ΄ ασημένια ταξίματα και τις μπογιές, σπιρούνιζε το άλογο του κι έφερνε βόλτα τους ρωμέϊκους μαχαλάδες. Έβγαινε περιπολία. Δεν ήταν μαθές, αυτός για τους Καστρινούς μονάχα άγιος· ήταν ο καπετάνιος τους. Καπετάν Μηνά τον έλεγαν και του πήγαιναν και του άναβαν κερί, τον κοίταζαν πολλήν ώρα και ποιος ξέρει τι παράπονα θα του΄χαν που αργούσε να λευτερώσει την Κρήτη.

Στο έργο του, “Αναφορά στον Γκρέκο”, ο Καζαντζάκης, ενθυμούμενος τα παιδικά του χρόνια στο Μεγάλο Κάστρο, μας τα περιγράφει ως “ηρωϊκά χρόνια”. Οι Καστρινοί, στον Αϊ-Μηνά, πήγαιναν τα άρματά τους, κρυφά να τα βλογήσει, όπως έκανε και ο πατέρας του Καζαντζάκη. Παράλληλα

του άναβαν και κερί και του έλεγαν τα παράπονά τους, γιατί αργούσε να λευτερώσει την Κρήτη.

Ο Καζαντζάκης στα έργα του, ταυτίζει την αγιοσύνη με το ηρωϊκό στοιχείο των Κρητικών. “ Ήρωας κι άγιος, να ο τέλειος άνθρωπος” .

Έτσι θεωρεί, στα νεανικά του χρόνια, τον Άϊ-Μηνά.

Η λευτεριά και η αγιοσύνη υπάρχουν διαρκώς στον Καζαντζάκη. Οι δύο ιδέες ταυτίζονται και συνυπάρχουν και στη ζωή και στο έργο του. Είναι στοιχεία που τον απασχολούν από μικρό παιδί και τ΄ απέκτησε μεγαλώνοντας στο Μεγάλο Κάστρο, κοντά στο καπετάνιο και άγιο, τον Άγιο Μηνά.

Οι παιδικές αναμνήσεις του μεγάλου συγγραφέα τον ακολουθούν σ ΄όλο το συγγραφικό του έργο και τις μετουσιώνει σε αγίους, όπως ο Άγιος Μηνάς και σε ήρωες, όπως ο Καπετάν Μιχάλης και ο Αλέξης Ζορμπάς. Από μια οι άγιοι και από την άλλη οι γήϊνοι ήρωες, προσδίδοντας κυρίως στους αγίους ηρωϊκά στοιχεία

 

Η μακαριστή Γερόντισσα Γαλακτία Κανακάκη από την Πόμπια Ηρακλείου Κρήτης (η οποία εκοιμήθη το 2021) μιλούσε συχνά με ιδιαίτερη απλότητα και ενόραση για τους αγίους που έβλεπε.

Σύμφωνα με τις διηγήσεις της, οι 4 καβαλάρηδες άγιοι —ο Άγιος Μηνάς, ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Δημήτριος και ο Άγιος Νικήτας— ήταν η σχεδόν μόνιμη συντροφιά της.

Για τον Άγιο Μηνά, η Γερόντισσα Γαλακτία έλεγε χαρακτηριστικά:

Είναι ηγετική μορφή και ο αρχηγός της παρέας.

Είναι «θηρίο στο μπόι, άνδρας θεμελιακός, γεμάτος, πλαταράς και σκούρος λίγο στην δερμάτινη εμφάνιση».

Είναι πιο μεγάλος ηλικιακά από τους άλλους, με λευκό περίπου το τρίχωμα της κεφαλής.

 

Άγιος Γεώργιος & Άγιος Δημήτριος: Πανέμορφα παλικάρια, μεσαίοι στο ανάστημα και γύρω στα είκοσι πέντε τους χρόνια.

 

Άγιος Νικήτας: Προς το ψηλό στο ανάστημα και ολόξανθος.