Τετάρτη, 21 Αυγούστου 2019

Αντίσταση-Αναδημοσίευση από εφ. ΡΕΘΕΜΝ. ΝΕΑ


Ο ΆΙ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

                                      
                               ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ    ΖΩΙΔΑΝΤΩΝΗΣ    ΚΑΛΟΓΕΡΟΣΤΕΛΙΑΝΟΣ
                                                                                                                 
          Ο Άι Γιάννης Αμαρίου, λόγω της θέσης του στο πέρασμα από τον Ψηλορείτη στο Κέντρος και τις παραλίες του Πρέβελη, υπήρξε επίκεντρο και τόπος ανεφοδιασμού, περίθαλψης και τροφοδότησης των ανταρτικών, αντιστασιακών και εγγλέζικων ομάδων, όπως και των επικηρυγμένων από τους Γερμανούς. Όπλα και πυρομαχικά διακινούντο, μηχανισμός φόρτισης των παταριών των ασυρμάτων είχε στηθεί, του Περδίκι το σπιτάκι ήταν κέντρο-λημέρι αντίστασης, άνθρωποί του ήταν στην απαγωγή του Κράιπε, τον οποίο πέρασαν από την περιοχή του χωριού. Δίκαια έχει λεχθεί ότι τον Άι Γιάννη ανάλογα με όσα γινόταν εκεί έπρεπε να τον έχουν κάψει δέκα φορές οι Γερμανοί.
    Μια παρτίδα όπλων και πυρομαχικών απ’ αυτά που εκφορτώθηκαν στα Σακτούρια την κατοχή, ήλθαν στον Άι-Γιάννη Αμαρίου, για διανομή σε αγωνιστές της αντίστασης,  με την παρέμβαση του Μανώλη Παπαδογιάννη, δικηγόρου και μετέπειτα Υπουργού και του Ζωϊδαντώνη, σημαντικών στελεχών της αντίστασης, με έντονη δράση και παγκρήτιο κύρος.
       Μέρος απ’ αυτά διανεμήθηκαν κρυφά στο σπίτι του Καλογεροστελιανού (Κατσαντωνιά), Προέδρου του χωριού, ο οποίος στα απομνημονεύματά του μας διασώζει αρκετές πληροφορίες.  Σημειώνει: «Υπήρχε σκέψη να συγκροτηθεί ανταρτική ομάδα στο Κέντρος, από τα ξαδέλφια μου Κυριάκο και Στέλιο Κατσαντώνη (Μπελιβάνηδες) από τους Γουργούθους, που ήταν στην ανταρτική ομάδα του Πετρακογιώργη. Μετά από συνεννοήσεις ήλθαν να παραλάβουν οπλισμό ο νεαρός πρωτοξάδελφός μου, Γιάννης Κατσαντώνης (Βλατογιάννης) με μερικούς άλλους νεαρούς από το Άνω Μέρος. Τους δίνουμε όπλα και σφαίρες και ο Ζωϊδαντώνης  τους δίνει και το δικό του Μάνλιχερ. Μου έλεγε μάλιστα, συναδέλφι ( ο πατέρας μου είχε βαπτίσει ένα αδελφό του), δώσε και το δικό σου, αφού έχουν ανάγκη, μα εμείς θα φέρουμε άλλα και θα κρατήσεις απ’ αυτά.- Όχι συναδέλφι δεν μένω εγώ χωρίς τουφέκι μέσα στην κατοχή, όταν ξαναφέρουμε θα το δώσω, του απαντώ. Και πράγματι δεν μπορέσαμε να ξαναφέρουμε. Μην ξεχάσετε πως σας έδωσε όπλα ο Άι-Γιάννης την κατοχή, έλεγα στους Ανωμεριανούς ντεληκανήδες, πειράζοντάς τους. Τα παίρνουν και φεύγουν προς τον ποταμό. Σε λίγη ώρα ακούμε πυροβολισμούς από τους λάκκους του Ντουλούπο. Οι νεαροί έπαιζαν στο σημάδι. Ο Παπαδογιάννης εξοργίζεται. -Ξάνοιξε τα τροζόγλανα ήτα κάνουν. Ν’ ακούσουν οι Γερμανοί τους πυροβολισμούς και να κάψουν το χωριό. Ευτυχώς δεν έγινε τίποτα.

       Μετά συμφωνήσαμε να δώσουμε και στο μπάρμπα μου τον Καλογεροσταύρο ένα εγγλέζικο πολεμικό τουφέκι και σφαίρες, επειδή  βοήθησε και έκρυβε στο σπίτι του αρκετό καιρό τη γυναίκα και τον έφηβο γιο, του οπλαρχηγού Μπαντουβά που με λύσσα αναζητούσαν οι Γερμανοί.
   Σ’ όλη την κατοχή είχα σε ειδικές κρύπτες στους στάβλους μου, μερικές χιλιάδες σφαίρες και οπλισμό, από τα οποία τροφοδοτούσαμε, όπου υπήρχε ανάγκη, αλλά και πάνω από το χωριό, στα αμπέλια υπήρχε και άλλη κρύπτη όπλων».

          «Αργότερα ο Παπαδογιάννης μου λέει: Πήγαινε σφαίρες στους Βοσκάκηδες στη Νίθαυρη, γιατί θέλουν να συγκροτήσουν ομάδα και έχουν έλλειψη. Βάζω στο ντορβά μερικές εκατοντάδες και φεύγω με την ψαρή φοράδα μου. Κάτω από τη Νίθαυρη σε μια στροφή του δρόμου χωρίς να τους αντιληφθώ από μακριά, συναντώ Γερμανικό απόσπασμα του φυλακίου του Φουρφουρά. Δεν μπορώ να διαφύγω. Διατηρώ την ψυχραιμία μου για να μην δείχνω σαστισμένος, αγχωμένος. Προσπαθώ να μην σκέφτομαι αυτό που συμβαίνει, για να μην φαίνεται αγωνία, ανησυχία, στο πρόσωπό μου. Πλησιάζουν. Με αναγνωρίζουν ως Πρόεδρο του Άι-Γιάννη. Τους χαιρετώ κεφάτα.  Παριστάνω τον χαρούμενο που τους συναντώ. Καμαρώνουν την περιστερή φοράδα με τον τοξωτό λαιμό, την πλούσια χαίτη και τα πλουμιστά σελοσκαλοχάλινά της. Η φοράδα αγριεύει βλέποντάς τους, χτυπά τα μπροστινά της πόδια, θέλει να φύγει. Προσπαθώ να τη συγκρατήσω, σφίγγω το χαλινάρι και την πιέζω στην κοιλιά με τις σκάλες για να καταλάβει να είναι ήσυχη, γιατί με τις μετακινήσεις και τα μεταπατήματά  της ακουγόταν ο μεταλλικός ήχος από τις σφαίρες. Επιδιώκω να τους έχω μπροστά μου να μην πλησιάσουν πίσω στη φοράδα, που ήταν οι σφαίρες και συγχρόνως τους μιλάω δυνατά για να μην ακούνε το μεταλλικό ήχο που έκαναν. Αστειεύομαι μαζί τους, κάνω κινήσεις χαιρετισμού με τα χέρια, παριστάνοντας τον αδιάφορο. Εκείνοι χαϊδεύουν τη φοράδα, ακουμπούν στον ντορβά, χωρίς να αντιληφθούν το περιεχόμενο του. ΄Έτσι σε λίγο με την ψυχή στο στόμα, ανακουφισμένος, χαιρετιόμαστε και  συνεχίζω το δρόμο μου, διηγούμενος στη συνέχεια στους Βοσκάκηδες το κακό συναπάντημα που αποσβολωμένοι από το γεγονός μου έλεγαν, πόσο ήθελε Στελιανέ να μην έχουμε ξανασμίξει και θα έκαιγαν και τη Νίθαυρη».

    Για τους αγωνιστές της αντίστασης φαίνεται, ο θάνατος δεν ήταν ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί στον άνθρωπο, διαφορετικά δεν μπορούν να δικαιολογηθούν οι τόσο ριψοκίνδυνες ενέργειές τους, η ψυχραιμία, το θάρρος, η τόλμη, η γενναιότητα, η αυτοθυσία, η αυταπάρνηση, ο ύψιστος κίνδυνος στον οποίο  έβαζαν ανυστερόβουλα και ανιδιοτελώς, τη ζωή της οικογένειάς των και τη δική τους, όταν άλλοι απέφευγαν κάθε εμπλοκή και βοήθεια.


                                                         ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ
                                                     Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Παρασκευή, 19 Ιουλίου 2019

Eπιστροφή στην κανονικότητα


Επιστροφή στην κανονικότητα. Kαι τώρα;
Από Ελένη Μανιωράκη - Ζωιδάκη Τελευταία Ενημέρωση Ιούλ 19, 2019

Αναδημοσίευση από εφ. Πατρίς Ηρακλειου
 84
Κοινοποίηση
Τόσα χρόνια τώρα, Έλληνα, σε στόλισαν τόσες φορές με το κοσμικό επίθετο του φασίστα και ρατσιστή που τελικά το εξέλαβες  σαν τιμητικό παράσημο και το επιδείκνυες με καμάρι για να δείξεις ότι έμεινες προσηλωμένος στις αιώνιες αξίες της φυλής σου.
Τώρα με την αλλαγή (της χιλιοστής εξηκοστής πέμπτης, λέω εγώ) σελίδας που γυρίζει  η Ελλάδα, φοβάσαι και με το δίκιο σου μήπως σου αφαιρέσουν την τιμητική αυτή διάκριση που τόσα χρόνια φόρεσες  κατάσαρκα, διακριτικό παράσημο του Έλληνα πατριώτη. Δεν λέω, στην αρχή γνωρίζοντας την αληθινή έννοια των λέξεων να έγινες  έξω φρενών.
Σιγά σιγά όμως άλλαξες διάθεση.
Γιατί  κατάλαβες ότι σε φώναξαν φασίστα  και ρατσιστή:
Όταν είπες πως η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες και  το Αιγαίο ανήκει  στην Ελλάδα.
Όταν αντέδρασες για το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ.
Όταν φώναζες για τη Μακεδονία. Εδώ βέβαια σε ονόμασαν και  ετερόκλητο όχλο και χρυσαυγίτη.
Όταν φώναζες γιατί έκαναν την χώρα ξέφραγο αμπέλι και μπαινόβγαινε εκτός από τους πρόσφυγες κι ο κάθε καταζητούμενος στην χώρα του, χωρίς κανέναν έλεγχο σχίζοντας επιδεικτικά τα έγγραφά του στην ακτή σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες. Όταν αναρωτήθηκες γιατί οι Σύροι δεν μετακινούνται προς τις ελεύθερες περιοχές της πατρίδος τους και ριψοκινδυνεύουν την ζωή των παιδιών τους στην θάλασσα.
Κι ειδικά που τόλμησες να αναρωτηθείς γιατί το 80% τουλάχιστον όπως παραδέχτηκε και ο Μουζάλας ήταν άνδρες σε μάχιμη ηλικία και δεν έμειναν πίσω να υπερασπιστούν τους γονείς, την γυναίκα, τα παιδιά, την πατρίδα τους αλλά έσπευσαν  για λύσουν το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας σου.
Όταν αναρωτήθηκες γιατί να μπαίνουν άτομα από 77 χώρες του κόσμου και  γιατί δεν υπάρχουν πρόσφυγες από την Αιθιοπία που τα παιδάκια κυριολεκτικά λιμοκτονούν, φασίστας γιατί τόλμησες να αναρωτηθείς. Εχθρός σου όμως, δεν κατάλαβαν δεν ήταν οι μετανάστες, θύματα είναι κι αυτοί αλλά το σχέδιο της παγκοσμιοποίησης.
Όταν διαμαρτυρήθηκες γιατί έγινε η γειτονιά σου γκέτο, ήσουν φασίστας και ρατσιστής σεσημασμένος.
Με το που τόλμησες να ψελλίσεις πως χιλιάδες Έλληνες είναι στο δρόμο, γιατί η καλή κυβέρνηση με ηλεκτρονικούς αντισυνταγματικούς πλειστηριασμούς τους πέταξε έξω από τα σπίτια τους  ενώ άλλοι ζουν σε ξενοδοχεία και μεζονέτες με τις δικές σου εισφορές και λιάζονται και ζήτησες την ίδια μεταχείριση και για τους Έλληνες, ήσουν καραφασισταριό. Κι αν τα χρήματα τα δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί δεν τους τα έδωσε στην πατρίδα τους, αλλά τους έστειλε να καταλάβουν την δική σου.
Όταν διαμαρτυρήθηκες γιατί η κόρη σου δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει έξω όταν νύχτωνε.
Αλλά και όταν τόλμησες να διαμαρτυρηθείς για την φρικτά κακοποιημένη Μυρτώ που έμεινε φυτό το κοριτσάκι! Ε, τώρα δεν το συζητάμε! Ήταν φρικτά ρατσιστικό.
Όταν τρόμαξες με το να βλέπεις στον δρόμο, στην γειτονιά σου συμπλοκές και μαχαιρώματα, σε είπαν  και ξενοφοβικό.
Ειδικά πρόσφατα που άλλαξαν και τον ποινικό κώδικα και αμόλησαν 2.500 καταδίκους κι  που έκαναν και την τρομοκρατία πλημμέλημα, τσιμουδιά αρχιρατσιστή που δεν σέβεσαι τις ευάλωτες ομάδες.
Όταν αντέδρασες για το Τέμενος (αντί για τζαμί) μιας και δίνει δικαιώματα εδαφικά και πολιτικά  στην καρδιά της πατρίδος σου, φασίστας ήσουν.
Κι ακόμα πιο φασίστας που τολμάς και αμφισβητείς  τις ουρανοκατέβατες  ΜΚΟ λέγοντας ότι έγιναν κράτος εν κράτει και όχι μόνο!
Όταν σου αφαίρεσαν από τα σχολικά τον Θουκυδίδη, τόλμησες και το ανέφερες! Το ίδιο και με τους συνωστισμούς! Και τους Περσικούς πολέμους και με την μινωική εποχή εντελώς εξαφανισμένη από τα σχολικά εγχειρίδια. Και με την ΑΝΤΙΓΟΝΗ. Γιατί αυτή διδάσκει αντίσταση στους νόμους τους και βάζει υπεράνω τους θεϊκούς και ηθικούς νόμους, βούλωστο ρε φασίστα που θα σηκώσεις και κεφάλι και θα αμφισβητήσεις το ΚΑΘΕΣΤΩΣ!
Κι ακόμα χειρότερα ρε φασισταριό, τόλμησες και αντέδρασες για την αφαίρεση του Παύλου Μελά!
Φασίστας, γιατί τόλμησες και κράτησες την Ελληνική σημαία χωρίς να είσαι τουλάχιστον ολοτσίτσιδος! Οπότε, ξύλο στον φασίστα γιατί δεν σου άρεσε το καθεστώς του ασύλου στο πανεπιστήμιο που επέτρεπε την προπηλάκιση των καθηγητών και  καταστροφή της κρατικής περιουσίας.
Κι έφαγες και του κόσμου τα χημικά στη μούρη κι εσύ και τα παιδιά σου μαζί σε κάθε διαμαρτυρία που τόλμησες.
Χώρια τις πλάτες που έκαναν στους κάθε λογής “μπαχαλάκηδες”! Με αποκορύφωμα να σου λένε πως οι μολότωφ δεν σκότωσαν κανέναν, ξεχνώντας την Μαρφίν και με τους γνωστούς -αγνώστους δολοφόνους να είναι ελεύθεροι και να πολιτεύονται κι από πάνω!
Το να επιλέγεις όμως ποιος θα μπει στο σπίτι σου και στο μεγάλο σπίτι σου την Ελλάδα, δεν  είναι ρατσισμός. ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ.
Το να ενοχλείσαι με την κουλτούρα του άλλου, εάν κι εφόσον παράγει απειλή ως προς τον τρόπο ζωής σου και την ελευθερία των κινήσεων σου δεν  είναι ρατσισμός ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ.
Το να αντισταθείς σε  κάποιον  που εισέβαλε στο σπίτι σου,  όρμησε στην γυναίκα σου, βίασε την κόρη σου  μπροστά στα μάτια σου δεν  είναι ρατσισμός είναι υπεράσπιση ΤΗς ΙΕΡΑΣ ΣΟΥ ΕΣΤΙΑΣ.
Όλα αυτά τα αφύσικά, τα παράλογα, τα μη κανονικά τα έβλεπες, αλλά έπρεπε  να κάτσεις και να βγάλεις τον σκασμό γιατί κάποιοι λογίζονται… πιο ίσοι από εσένα και η ελευθερία τους δεν έχει όρια, ενώ η δική σου έχει! Μην έχεις παράπονο βρε αχάριστε,  εσύ φταις που δεν εφάρμοσες την εναλλακτική λύση που σου πρότειναν, να κάνεις πως κοιμάσαι !Κι όχι να ζητάς κι  αστυνόμευση.
Για όλα αυτά έφθασε η ώρα  που η προσφώνηση «φασίστας και ρατσιστής» έφθασε να είναι τιμή σου και καμάρι σου.
Έλληνες   προσπάθησαν να σας κάνουν απάτριδες  κι ανθέλληνες  στο όνομα της παγκοσμιοποίησης, οι αιώνιοι «φιλέλληνες» που πάντα ήθελαν «το καλό σας». Αλλά λέω να πιστεύω ότι απέτυχαν. Και να ’ταν ανιστόρητοι θα τους συγχωρούσες, αλλά γνωρίζεις ότι όλα τούτα γίνονται εσκεμμένα, «για να αφανίσουν από το πρόσωπο της γης την άθλια φυλή σου».
Και τώρα με την επάνοδο όπως λένε στην  κανονικότητα, τώρα  που οι λέξεις θα πάρουν την σωστή τους θέση στο ελληνικό λεξιλόγιο, αναρωτιέσαι πώς θα αποχωριστείς  όλο αυτά τα κοσμητικά  επίθετα που σε στόλιζαν και σε χαρακτήριζαν γνήσιο πατριώτη, αληθινό Έλληνα, έτοιμο να υπερασπιστείς  τα ιερά και όσια της φυλής σου όπως πρόγονοι μοναδικοί μας  δίδαξαν με το παράδειγμα τους.
Είναι να μην επικρατήσει  η λογική του παράλογου γιατί τότε πια  άντε να αλλάξεις πεποιθήσεις. Οψόμεθα.
*Η Ελένη Μανιωράκη είναι δασκάλα και λογοτέχνις

Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2019

ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ


Αναδημοσίευση από το CRETA MAGAZIN και Πατρίς Ηρακλείου

    Παιδικές Αναμνήσεις της Γερμανικής Κατοχής

              
                                Του  Γιώργη Σ. Καλογεράκη
.
       Θυμάμαι τη μέρα που έφευγε ο πατέρας μου για τον πόλεμο στην Αλβανία, τη μάνα μου να κλαίει και να ετοιμάζει το βουργίδι του για το ταξίδι.
      Τον καιρό που ήταν στον πόλεμο,  κάθε βράδυ μας έβαζε η μάνα μου τα τρία αγόρια και κάναμε προσευχές και μετάνοιες για να τον φυλάει ο Θεός και να γυρίσει γερός  και όταν σταματούσαμε μας φώναζε να συνεχίζουμε.

    Αργότερα τις μέρες της μάχης της Κρήτης, oι καλογερήδες είχαμε πάει κάτω από το χωριό  με τα ζώα μας, στου Σαμπάνη το Χάρακα άρμεγαν  τα ζώα και πίναμε το γάλα τα παιδιά και κοιμόμουν δίπλα στη γιαγιά μου τη Χαρίκλεια(Κατσαντωνιά). Άλλη φορά με κρατούσε από το χέρι έξω από το χωριό και πετούσαν χαμηλά Γερμανικά αεροπλάνα και ’γω φοβισμένος με τον εκκωφαντικό ήχο τους, που τα έβλεπα πρώτη φορά, έλεγα στη γιαγιά μου: Αεροπλάνα γιαγιά, Παναγία μου βλέπει το μπαμπά μου. Τότε έριξαν μια βόμβα που ευτυχώς έπεσε έξω από το χωριό.
      
     Τη μέρα που γύρισε από την Αλβανία ο πατέρας μου, το καλοκαίρι του 1941, θυμάμαι που βγήκαν στους δρόμους του χωριού  οι άνθρωποι να τον υποδεχτούν και κατέβαιναν προς το σπίτι. Ο μικρός αδελφός μου Κυριάκος τον είχε ξεχάσει, δεν τον γνώριζε και δεν τον πλησίαζε.
       Την κατοχή θυμάμαι ένα Γερμανό που ήλθε στο σπίτι και ζητούσε από τη μάνα μου αυγά και κότες. Η μάνα μου φοβόταν να μπει στο στάβλο και μου λέει εμένα να μπω να φέρω τ’ αυγά. Τότε βλέποντας έξω μια μικρή κότα που την είχα με σπάγκο στο πόδι για να την παίζω την παίρνει και ’γώ μετά έκλαιγα που μου πήρε το παιχνίδι μου.
         Μας είχαν αυστηρά αρμηνέψει  να μην απαντάμε στις ερωτήσεις των Γερμανών, όταν ερχόταν στο σπίτι και έψαχναν που είναι ο πατέρας μου, γιατί δεν πήγαινε στα έργα στο Τυμπάκι. Καθόμαστε αμίλητοι στην πεζούλα και στην ερώτηση, που μπαμπάς; σηκώναμε αρνητικά τους ώμους μας.
     Θυμάμαι όταν ο πατέρας μου έφερε στο σπίτι το Μανώλη το Ντισπυράκη μετά την διαφυγή του από τους Γερμανούς κάτω από το Άνω Μέρος και του έβγαλαν τα γερμανικά ρούχα που του φορούσαν και τα κόκκινα γερμανικά στιβάνια, έσκαψαν λάκκο στην αυλή του σπιτιού και τα έθαψαν, ντύνοντάς τον με πολιτικά.
     Άλλοτε είχαν ειδοποιήσει τον πατέρα μου να μην ξαναπλησιάσει τους Γερμανούς γιατί τον έχουν υποψιαστεί, ότι ως Πρόεδρος του Άι-Γιάννη Αμαρίου, τους κοροϊδεύει και συνεργάζεται με τους Άγγλους και τους αντάρτες.  Έτσι δεν έμπαινε στο χωριό και έμενε τη νύχτα στο αλώνι μας κάτω από το χωριό και του πηγαίναμε εκεί φαγητό.
          Θυμάμαι να έρχεται τις νύχτες ο πρωτοξάδελφος του πατέρα μου, παπά-Κυριάκος Κατσαντώνης, που ήταν στο αντάρτικο. Χτυπούσε το τζάμι στο μικρό βορεινό παραθυράκι, του ανοίγαμε, καθόταν στο τζάκι το χειμώνα, έτρωγε, έπινε και συνέχιζε. Συχνά είχε αμύγδαλα στις τσέπες του και έδινε σε μας τα μικρά.
        Άλλοτε, ενώ αλωνεύαμε ήλθε ο Ζωιδαντώνης και κουβέντιαζαν με τον πατέρα μου για την αντίσταση. Λέει στον πατέρα μου: «Συναδέλφι, (ο παπούς μου είχε βαπτίσει αδελφό του), δεν θέλω τίποτα άλλο παρά να πιάσω ένα Γερμανό να τον σκοτώσω  και να ….» σκληρά λόγια. Ο πατέρας μου του απαντά. Όχι μωρέ συναδέλφι ετσά. Σκότωσέ τον και μέχρι εκειά, όχι τέτοια πράματα. 
      Όταν έκαψαν το Άνω Μέρος, επειδή υπήρχε φόβος ότι θα κάψουν και το χωριό μας, θυμάμαι που οι καλογερήδες έφεραν τα υφαντά τους, τις πατανίες, το ρουχισμό και τα κατέβασαν σ΄ ένα ξεροπήγαδο που ήταν στην αυλή του σπιτιού μας.
       Τότε ήλθαν και έμεναν δίπλα μας στη γιαγιά μου ο αδελφός της από το καμένο Άνω Μέρος, Κατσαντώνης  Κωστής (Βλαντάκης) και η οικογένειά του και παίζαμε με τα παιδιά του.

Κυριακή, 2 Ιουνίου 2019

Η Κρητική Εθνεγερσία του 1821


Αναδημοσίευση από εφ. Ρεθεμνιώτικα Νέα
H Εθνεγερσία του 1821 και η ιστορία της Κρήτης

28/05/2019
Του ΓΙΑΝΝΗ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗ*
Στα μαθητικά μου χρόνια διδάχτηκα την Ελληνική ιστορία και δίδαξα για πολλά χρόνια από σχολικά εγχειρίδια, στις τελευταίες τάξεις δημοτικών σχολείων. Είχα πάντοτε την απορία: ΓΙΑΤΙ έχουν γραφεί ελάχιστα στα βιβλία της ιστορίας του ΟΕΔΒ για τις μακροχρόνιες Κρητικές επαναστάσεις για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού; Και όμως έγιναν μεγάλες σε διάρκεια και πολλές θυσίες, επαναστάσεις:
Η Επανάσταση του 1821-28, η Επανάσταση 1866-69 με το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, η Επανάσταση 1770 με τον ήρωα Δασκαλογιάννη και άλλες τοπικές εξεγέρσεις στα Σφακιά, στον Αποκόρωνα, στο Μυλοπόταμο στη Μεσσαρά κτλ. Αλλά και επαναστάσεις αιματηρές κατά των Βενετών και των Αράβων κατακτητών.
Μόνο ένα σύντομο κεφάλαιο θυμούμαι στο βιβλίο της ιστορίας ΣΤ' δημοτικού, με τον τίτλο ΣΟΥΛΙ-ΜΑΝΗ-ΣΦΑΚΙΑ και την επανάσταση του 1770 με τον ηρωικό θάνατο του Δασκαλογιάννη.
Ελάχιστοι Κρητικοί αναφέρονται ως μέλη της Φιλικής Εταιρείας: Ο Ρεθεμνιώτης (από το Νευς Αμάρι) Εμμ. Βερνάρδος, ο πρώτος επίσημος κήρυκας της Φιλικής Εταιρείας στην Κρήτη (μυήθηκε 1 Σεπτεμβρίου 1816 στο Ιάσιο), ο Ηρακλειώτης έμπορος Μαγδαληνός, ο επίσκοπος Αρτέμιος, ο Γεράσιμος Παρδάλης, ο Κριτοβουλίδης, οι Σφακιανοί πλοιοκτήτες Π. Ψαρουδάκης και Ανδρέας Φασούλης και πολλοί άλλοι (Τα ονόματα αναφέρονται στην ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Θεοχ. Δετοράκη Σελ. 319).
Αναφέρονται παρακάτω συνοπτικά οι αγώνες, οι θυσίες του Κρητικού λαού και η μακροχρόνια σκλαβιά από τους πάντοτε αιμοβόρους κατακτητές:
Το 825 μ.Χ. καταλαμβάνεται η Κρήτη από τους Άραβες.
Το 961 ελευθερώνεται από το Νικηφόρο Φωκά.
Το 1210 καταλαμβάνεται από τους Ενετούς.
Το 1669 από τους Τούρκους.
1822-24 καταπνίγεται η επανάσταση των Κρητών από τους Αιγυπτίους.
1836-1898 συνεχίζεται η ακόμα πιο σκληρή Τουρκική σκλαβιά.
1898 η Κρήτη ελευθερώνεται από τους Τούρκους (Κρητική Πολιτεία).
1913 Ένωση της Κρήτης με τη μητέρα Πατρίδα.

Ακολουθεί βέβαια η απάνθρωπη και για την Κρήτη Γερμανική κατοχή (1941-1945) αλλά με αγώνες της Εθνικής Αντίστασης.
Έπειτα από τόσους αγώνες, θυσίες και ολοκαυτώματα, τα ιστορικά γεγονότα στην Κρήτη νομίζω ότι ελάχιστα αναφέρονται από τους ιστορικούς και ελάχιστα διδάσκονται στα σχολεία.
Στην πεντάτομη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους του Κων/νου Παπαρηγόπουλου 1815-1891 ελάχιστα αναφέρονται για τους απελευθερωτικούς αγώνες των Κρητών και για την Εθνεγερσία του 1821. Μήπως ήταν νωρίς για τη συγγραφή των ιστορικών γεγονότων στην Κρήτη; Μήπως δεν έγραψαν σύγχρονοι τότε Κρητικοί για τις μακροχρόνιες αιματηρές επαναστάσεις στην Κρήτη;
Και όμως υπάρχουν σήμερα επιστήμονες που καταγράφουν την τοπική ιστορία και πιστεύω ότι ο ιστορικός του μέλλοντος θα λάβει υπόψη του την καταγραφή.
Στην εφημερίδα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» σελ. 10 της 27ης Μαρτίου 2019 δύο Ρεθεμνιώτες από τον Άγιο Ιωάννη (χλιαρό) Αμαρίου, ο Ευτύχιος Καλογεράκης και ο Σταύρος Φωτάκης, ο πρώτος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων και ο δεύτερος Αντ/γος της Αστυνομίας ε.α., με πανεπιστημιακές σπουδές κατέγραψαν μέρος της τοπικής ιστορίας του χωριού μας:
Κατέγραψαν την ηρωική δράση του ήρωα καλόγερου καπετάν Μητροφάνη (1798-1829).
Για την επαναστατική δράση του έχει γράψει ο γιατρός Γεώργιος Εμμ. Ανδρεδάκης από το Φουρφουρά στα «Ιστορικά Σημειώματα» το 1926 αλλά και η γνωστή πολυγραφότατη δημοσιογράφος μας Εύα Λαδιά στο βιβλίο της «Ρεθεμνιώτες Ήρωες του 1821».
Ο Μητροφάνης γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου. Η μεγάλη Επανάσταση του 1821 τον βρήκε να αγωνίζεται ως Αρματολός-Χαΐνης (Χαΐνης λεγόταν από τους Τούρκους, που στην Αραβική γλώσσα σημαίνει επίβουλος, αχάριστος, προδότης). Έγινε ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων που είχαν έδρα το Βαθιακό Αμαρίου.
Αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ι.Μ. Ασωμάτων και να γίνει μοναχός για να χάσουν τα ίχνη του οι Τούρκοι, αλλά χωρίς να σταματήσει τη δράση του. Το 1825 μεταβαίνει με άλλους Κρητικούς εθελοντές στην Πελοπόννησο για να ενισχύσει τους Έλληνες εναντίον του Ιμπραήμ. Επιστρέφει στην Κρήτη το 1827 και συνεχίζει τον αγώνα. Οι Τούρκου πληροφορήθηκαν έντρομοι την επιστροφή του και τον επικήρυξαν. Του έστησαν ενέδρα κοντά στο μοναστήρι και τον πυροβόλησαν ομαδικά. Καθυστέρησαν να πλησιάσουν από φόβο, αλλά όταν διαπίστωσαν πως ήταν νεκρός, έκοψαν το κεφάλι του και αφού πέρασαν από τον Άγιο Ιωάννη και βεβαιώθηκαν πως ήταν το κεφάλι του Μητροφάνη, το μετέφεραν στο Ηράκλειο.
Ο Δήμος Ρεθύμνης το 2010, με πρόεδρο του Δημ. Συμβουλίου τον κ. Μανώλη Λίτινα επί δημαρχίας κ. Γεωργίου Μαρινάκη, τίμησε τον ηρωικό καλόγερο με την ονοματοθεσία ενός νέου δρόμου (πάροδος Θεοτοκοπούλου στην Καλλιθέα) με το όνομα Οδός «Ιερομονάχου Μητροφάνη».
Ένας χαρισματικός νέος Ιερέας ο Στυλιανός Νικ. Καλογεράκης, 7η γενιά των Καλογεράκηδων μετά τον Μητροφάνη, έχει δώσει στο έκτο του παιδί το όνομα Μητροφάνης. Συνηθίζεται στην Κρήτη να δίνονται στις νεότερες γενιές ονόματα σημαντικών προσωπικοτήτων.
Μεγάλη τιμή σε αυτούς που τιμούν τους αγώνες και τις προσωπικότητες του τόπου τους.

* O Γιάννης Καλογεράκης είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός

Σάββατο, 27 Απριλίου 2019

Μακαριστός π. Νικόδημος, Ηγούμενος Ι.Μ. Μακαριωτίσσης Βοιωτίας


Μακαριστός π. Νικόδημος, Ηγούμενος  Ι. Μ. Μακαριωτίσσης Βοιωτίας                                                                 
                                                                                           

                                                       
        
Mακαριστέ Γέροντα Νικόδημε.

       Καλό παράδεισο δίπλα στον Τριαδικό Θεό που παιδιόθεν αγάπησες, πόθησες και ολοκληρωτικά δόθηκες. Σ’ όλη σου τη ζωή «τον αγώνα τον καλόν ηγώνισες, τον δρόμον τετέλεκες, την πίστην τετήρηκες λοιπόν απόκειταί  σοι ο της δικαιοσύνης στέφανος όν αποδώσει σοι Κύριος εν εκείνη τη ημέρα ο δίκαιος κριτής». Θα σου είμαστε ευγνώμονες, για όσα έκανες για μας και για όσα θα συνεχίζεις να κάνεις με την πολύ σου παρρησία και αγάπη.
     Αγάπησες υπερβαλλόντως το Θεό και τον άνθρωπο «τον εν σαρκί περιπολών Θεό» και αγαπήθηκες και ο ίδιος ανάλογα. Έλκυσες κοντά σου, όχι τυχαίως, πλήθος ιερωμένων, μοναχών, μοναζουσών, λαϊκών, νέων και ώριμων, μορφωμένων και αγραμμάτων, ισχυρών και αδύναμων, πλούσιων και πτωχών, χωρίς διακρίσεις,  που σου εμπιστεύθηκαν ότι πολυτιμότερο έχει ο άνθρωπος, τη ζωή του, τα παιδιά του, τις όποιες επιλογές του.
       Ο αγωνιστής, έμπειρος και έμπλεος θείου ζήλου, φωτισμού και αρετής Γέροντας, είχε το χάρισμα του Πνευματικού, της διάκρισης, της διορατικότητας και προορατικότητας, ακτινογραφούσε την ψυχή. Αγαπούσε υπερβαλλόντως, πονούσε, υπέφερε, έλιωνε στην προσευχή, βίωνε ως δικά του τα προβλήματα των πνευματικών του παιδιών,  προβληματιζόταν για την γενική αποστασία από το δρόμο του Θεού και φοβόταν για τα οδυνηρά αποτελέσματά της.
        Φαινόταν προς τα έξω αυστηρός και αυτό απέτρεπε πολλούς να τον προσεγγίσουν, αλλά έκρυπτε μέσα του αφάνταστη ευαισθησία. Όταν έκρινε ότι η αυστηρότητα μόνο, θα βοηθήσει σε ατομικό επίπεδο τη χρησιμοποιούσε και δεν την απέκλειε. Το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν η πνευματική καλλιέργεια των ανθρώπων, όλα τα άλλα, αξιώματα, πλούτος, εξουσία, μόρφωση ήταν σκόνη και καπνός με δευτερεύουσα σημασία.
       Θυσιάστηκε ατέλειωτες ώρες στην ανιδιοτελή προσφορά της εξομολόγησης. Έσωσε ανθρώπους από τα πρόθυρα της αυτοκτονίας, των διαζυγίων, της διάλυσης της οικογένειας, των φόνων, των ναρκωτικών, της ψυχοπάθειας και της διάλυσης της προσωπικότητας. Τον βασάνιζε αφάνταστα η αμαρτία που έβλεπε στους ανθρώπους και η θλίψη που προκαλεί στο Θεό. Ήταν όμως συγκαταβατικός στον άνθρωπο της αμαρτίας και περίμενε υπομονετικά την επιστροφή και έγερσή του. 
      Ζητούσε απ’ όλους, εγγάμους-αγάμους πνευματική ζωή, καθημερινή αφιέρωση στην προσευχή, αγώνα κατά των παθών, τήρηση της Ορθόδοξης πνευματικότητας, γνωρίζοντας ότι μόνο αυτά μπορεί πραγματικά να ξεκουράσουν την ψυχή και να ισορροπήσουν το σύγχρονο άνθρωπο. Ο σκοπός είναι για όλους ο ίδιος, η μέθοδος διαφέρει. Η εποχή είναι δύσκολη και πρέπει να πιάσουμε τα άκρα και την ακρίβεια της πίστης  για να γλιτώσουμε τόνιζε.
        Επέμενε στην τήρηση των δεδομένων της προσευχής και της πνευματικής ζωής και μέσα στην οικογένεια, την ιδιαίτερη φροντίδα και ευθύνη των γονιών για τα παιδιά τους, την καθοδήγηση, επίβλεψη και φροντίδα τους, με διάκριση και αγάπη ως την πιο σίγουρη αγωγή, γιατί θα τους ζητηθεί λόγος από το Θεό.
       Θεωρούσε ιδιαίτερης αξίας και πηγή ευλογιών την υπακοή, χωρίς ποτέ να την επιβάλλει, γνωρίζοντας ότι «ο τον Πνευματικόν Πατέρα λυπών, τον Θεόν λυπεί» 
     Οι Πατέρες της Μονής που έχουν δει και ζήσει μαζί του τόσα πνευματικά και υπερφυσικά σημεία, θεωρώ ότι σιγά-σιγά πρέπει να αρχίσουν να καταγράφουν τις εμπειρίες τους, τις νουθεσίες του, τις διδασκαλίες του κατά θέματα, ως συνέχεια και διαιώνιση του έργου του, για την πνευματική ωφέλεια των πιστών και των χιλιάδων ευεργετηθέντων από το έργο του.
                                                     Να έχουμε την ευχή του

                                           Ευτύχιος  Σ. Καλογεράκης M.A., Ph.D.
      

                                          
,

Παρασκευή, 8 Μαρτίου 2019

Ο ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΜΙΣΟΓΥΝΙΣΜΟΣ


Ο ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΜΙΣΟΓΥΝΙΣΜΟΣ
Αναδημοσίευση από εφ. Πατρίς Ηρακλείου
                               ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ Μ.Α., Ph.D.
                                   

 

       8η Μαρτίου η παγκόσμια ημέρα γυναίκας. Του πιο ταλαιπωρημένου και βασανισμένου πλάσματος στην ιστορία μέχρι και σήμερα, που ακόμα και οι αρχαιοελληνικοί πολιτισμοί, παρόλο το μεγαλείο τους, οικτρά την υποτίμησαν, εκτός από τον Μινωικό και Σπαρτιατικό στους οποίους είχε καλύτερη θέση. Ήταν μεγάλη ατυχία να είσαι γυναίκα στην αρχαιότητα.
     Εντύπωση ιδιαίτερη προξενεί το γεγονός, ότι δεν υπήρξε ούτε μία γυναίκα Βασιλέας στους αρχαιοελληνικούς πολιτισμούς, ούτε είχε δικαίωμα στην εξουσία. Την άποψη αυτή τη στήριζαν δυστυχώς και διακεκριμένοι οι φιλόσοφοι. Ο Σταγειρίτης Αριστοτέλης υποστηρίζει: «Τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ φύσει, τὸ μὲν ἄρχον τὸ δὲ ἀρχόμενον» Βλ. Αριστοτέλους, Πολιτικά Α΄, 5, 13, συμφωνώντας με τον Μένανδρο, που έλεγε ότι η φύση δεν έδωσε την εξουσία στη γυναίκα, ούτε πρέπει να της εμπιστεύεσαι τα της ζωής σου Βλ. Μενάνδρου, Γνώμαι Μονόστιχοι, 151.Ο Σοφοκλής επίσης στην Αντιγόνη συμφωνεί ότι «Γυναίκα, όσο ζω, δεν κάνω κυβερνήτη και ω τιποτένιο εσύ κορμί, που σε τραβά γυναίκα!». Και συμπληρώνει ο άλλος τραγικός Ευριπίδης: «είναι ντροπή, να κυβερνά το σπίτι μια γυναίκα κι όχι ο άντρας της» Βλ. Ευριπίδου, Ἠλέκτρα, 932.
 Αντίθετα, στο Χριστιανισμό στον οποίο ο ανώτερος και αγιότερος άνθρωπος σε όλες τις εποχές, πάνω και από Αγγέλους θεωρείται μια γυναίκα, η Παναγία, είναι φυσιολογικό να μη θεωρεί ντροπή το να κυβερνάται από γυναίκα. Απόδειξη αυτού υπήρξαν οι 3 αυτοκράτειρες του χριστιανικού Βυζαντίου, (Ειρήνη η Αθηναία 752 μ.Χ, Θεοδώρα 980 μ.Χ, Ζωή η πορφυρογένητη 1000 μ.Χ.) που διακυβέρνησαν το Βυζάντιο, άσκησαν χρηστή διοίκηση και μνημονεύονται για τις εξαίσιες αποφάσεις τους. Αξιοσημείωτο, επίσης, ότι τρία βιβλία της Π. Διαθήκης φέρουν ονόματα γυναικών: Ρουθ, Εσθήρ, Ιουδήθ και υπήρχαν  προφήτιδες, όπως η Μαριάμ,η Ολδά και ηγέτηδες όπως η Δεβώρα κλπ.

       Χαρακτηριστικό επίσης της υποτίμησης της γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα, είναι ότι τους Ολυμπιακούς αγώνες, ξένοι, βάρβαροι, ακόμη και δούλοι μπορούσαν να παρακολουθούν. Απαγορευόταν όμως ρητά, επί ποινή θανάτου δια κρημνισμού από το Τυπαίον όρος, να εισέρχονται στο στάδιο και να παρακολουθούν τους αγώνες οι γυναίκες, ακόμα και να διαβαίνουν τον Αλφειό ποταμό κατά τις απαγορευμένες ημέρες, εκτός ορισμένων παρθένων. Βλ. Παυσανίου, Ἑλλάδος περιήγησις, Ηλιακά Α΄, 5, 6, 7-8.
 Η μόνη ενήλικη γυναίκα που μπορούσε να παρακολουθήσει τους αγώνες ήταν η ιέρεια της θεάς Δήμητρας. Η μοναδική έγγαμη γυναίκα που τόλμησε να παραβιάσει το άβατο της Ολυμπίας ήταν η Καλλιπάτειρα από τη Ρόδο, που μπήκε κρυφά μεταμφιεσμένη, για να παρακολουθήσει το γιο της που αγωνιζόταν και δεν την εκτέλεσαν επειδή ήταν κόρη και αδελφή ολυμπιονικών.
      Μεγάλο μέρος των φιλοσόφων ήταν μισογύνηδες με πιο ακραίους τον Μένανδρο, Ευριπίδη, Σοφοκλή, Πλούταρχο. Ο Θαλής έλεγε πως ευχαριστεί την τύχη, που γεννήθηκε άντρας και όχι γυναίκα, Έλληνας και όχι βάρβαρος, άνθρωπος και όχι ζώο» Βλ. Διογένους Λαερτίου, Βίοι Φιλοσόφων, 1, 33, παρόμοια με τους Εβραίους, που σε πρωϊνή τους προσευχή ευχαριστούν τον Θεό που δεν τους έκανε γυναίκα
Mεγάλοι φιλόσοφοι όπως ο Πλάτων  την θεωρούσαν κατώτερη ως προς την αρετή: «Ἡ θήλεια φύσις πρὸς ἀρετὴν χείρων ἐστι τῆς τῶν ἀρρένων»Βλ. Πλάτωνος, Νόμοι, 781b, αν και στην Πολιτεία του την εξισώνει με τον άνδρα. Ο Αριστοτέλης επαυξάνει, λέγοντας: «Τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ φύσει, τὸ μὲν κρεῖττον τὸ δὲ χεῖρον» Βλ. Αριστοτέλους, Πολιτικά Α΄, 5, 13.
Ο Αριστοφάνης την παρουσιάζει υποτιμώντας την, ως το πιο ακαταμάχητο θηρίο: Βλ. Αριστοφάνους, Λυσιστράτη, 1014.

Ο Πλάτων, πιστεύοντας στη μετενσάρκωση, θεωρεί ότι είναι η τελευταία τιμωρία να γίνεις γυναίκα: «όποιος όμως άνδρας αποτύχει σε αυτά (να ζήσει μέσα στη δικαιοσύνη), θα μεταμορφωθεί κατά τη δεύτερη γέννησή του σε γυναίκα» Βλ. Πλάτωνος, Τίμαιος, 42b.
 Στον Οἰκονομικὸ του Ξενοφώντα επισημαίνεται για τη γυναίκα: Έπρεπε να βλέπει όσο γινόταν λιγότερο, να ακούει όσο γινόταν λιγότερο, και να κάνει όσο γινόταν λιγότερες ερωτήσεις Βλ. Ξενοφώντος, Οικονομικός,7, 5, ενώ ο Κριτόβουλος παραδέχεται ότι ελάχιστοι είναι αυτοί, με τους οποίους συζητά λιγότερο, από ό,τι με την ίδια του τη γυναίκα Βλ. Ξενοφώντος, Οἰκονομικός, 3, 12-13.

Ο Μένανδρος δεν υπολείπεται υποτιμητικών χαρακτηρισμών: Φύτρο κακό είναι η γυναίκα στη ζωή, αλλά σαν αναγκαίο κακό την αγοράζουμε. Επιπλέον, ότι φορτίο δεινών είναι η γυναίκα για τον άνδρα, ότι τα τρία κακά είναι πυρ, γυνή και θάλασσα, Βλ. Μενάνδρου, Γνῶμαι Μονόστιχοι, 316.
Και καταλήγει με τις τρομερές θέσεις, «εκτός απ’ αυτήν που σε γέννησε, να μην αγαπήσεις άλλη» Βλ. Μενάνδρου, Γνῶμαι Μονόστιχοι, 656, ότι πολλοί βρήκαν τη δυστυχία εξαιτίας των γυναικών, αφού όλες είναι αρχιτέκτονες κακών, ότι δεν πρέπει να την πιστεύεις μήτε αν πεθάνει, ότι είναι καλύτερα να την κηδεύεις, παρά να την παντρεύεσαι Πρβλ. Μενάνδρου, Γνῶμαι Μονόστιχοι, 145.

Αλλά ο Αντιφάνης την εμπιστεύεται σε ένα πράγμα: «πως αν πεθάνει, δεν θα ξαναζήσει. Σε τίποτε άλλο δεν της έχω εμπιστοσύνη, ώσπου να πεθάνει» Βλ. Αθήναιου, Δειπνοσοφιστής Β΄, 132.
     Κατά τον Ευριπίδη, «Άπιστο είναι το γυναικείο φύλο, πλάσμα μισητό» και ότι δεν έπρεπε ο Δίας να κάνει να γεννιόνται οι άνθρωποι από γυναίκα» Βλ. Ευριπίδου, Ἱππόλυτος, 616. Ζητά να αφανιστούν, ότι πρέπει όλα να τα συγχωρεί στον άνδρα Βλ. Ευριπίδου, Ἠλέκτρα, 1052. Πρότυπο βέβαια σε όλα αυτά είχαν τον ίδιο το Δία, που ενώ αυτός απαιτούσε σεβασμό στον θεσμό του γάμου από την Ήρα, σκοτώνοντας τους επίδοξους εραστές της, την ίδια στιγμή την απατούσε με θνητές. Ο Απόλλων, ο Διόνυσος, η Άρτεμη, αλλά και η Αθηνά δεν ήταν παιδιά της Ήρας.
      Κατά τον Παλλαδά δε «Κάθε γυναίκα είναι χολή. Δύο στιγμές καλές χαρίζει: τη μια στον νυφικό θάλαμο και την άλλη στον θάνατό της», Βλ. Παλλαδά Αλεξανδρέως, Σκωπτικά επιγράμματα, XIβ,381,παραλλάσσοντας εμφανώς τον Ιππώνακτα, Βλ. Ιππώνακτος απ. 62: «δύ’ ἡμέραι γυναικός εἰσιν ἥδισται, ὅταν γαμῇ τις κακφέρει τεθνηκυῖαν».

     Εύκολο ήταν το διαζύγιο στον άνδρα. Ένας άνδρας της Αρχαίας Ελλάδας έχει πάντα το δικαίωμα να διώξει τη γυναίκα του και όταν ακόμη δεν έχει τίποτε (μοιχεία, ανικανότητα) να την κατηγορήσει, ακόμα κι ενώ αυτή είναι σε εγκυμοσύνη. Απλώς πρέπει να επιστρέψει πίσω  την προίκα, την οποία του έδωσαν οι γονείς της. Αυτή ήταν η μοναδική υποχρέωσή του. Η γυναίκα, επίσης, έχει τυπικά δικαίωμα να ζητήσει διαζύγιο, όχι όμως για μοιχεία (διότι οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πως μόνο ο άντρας έχει τέτοιου είδους ελευθερία),
       Πολυγαμία δεν είναι μόνο στο Ισλάμ ήταν και στην αρχαία Ελλάδα: Ο Δημοσθένης υποστηρίζει ότι οι Αθηναίοι είχαν τριών ειδών γυναίκες: « τις μεν εταίρες για την ηδονή, τις παλλακίδες για την φροντίδα του σώματος και τις νόμιμες γυναίκες για την γνήσια παιδοποιία» Βλ. Δημοσθένους, Κατὰ Νεαίρας, 122.
       Τελικά φαίνεται ότι ο ερχομός του Χριστιανισμού στην ιστορία έφερε τη μεγάλη ανατροπή με την περίφημη θέση του«Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ» Γαλάτας γ,23, που ήταν τελείως αντίθετη με τις φιλοσοφικές αντιλήψεις της αρχαιότητας αλλά και με τις ισλαμικές και ινδουιστικές θέσεις σήμερα. Αλλοίμονο στη  γυναίκα αν δεν είχαμε την έλευση του Χριστιανισμού στην ιστορία.